Արխիվ Հունվարի 2018 - ՍՈՑԻԱԼԻԶՄ.am
  1. Сменаэкономической стратегии. Приоритетом станет благополучие широких народных масс, а не кучки олигархов, интересы простого человека, а не рвачество «жирных котов». Для этого нужен крутой поворот от олигархического капитализма к социальному государству. Мы поставим богатства России, ее природные, промышленные и финансовые ресурсы на службу народу. Проведём национализацию стратегически важных и системообразующих отраслей промышленности, электроэнергетики, железных дорог, систем связи, ведущих банков. Государство вернет себе монополию на производство и оптовую продажу этилового спирта. Это даст импульс развитию и принесет казне триллионы рублей ежегодно; позволит сформировать бюджет развития вместо бюджета обнищания и деградации.
  2. Восстановление экономического суверенитета России. В кубышке правительства несколько триллионов рублей. Но эти колоссальные средства переданы в управление иностранных финансовых организаций. Те триллионы рублей, что хранятся в банках и долговых обязательствах США, мы сделаем капиталовложениями в производство, науку и образование. Новая власть избавит российскую экономику от тотальной долларовой зависимости. Создаст финансовую систему в интересах государства и граждан страны. Мы ограничим доступ иностранного спекулятивного капитала к российскому рынку. Откажемся от участия в ВТО, ведь за 4 года пребывания в этом экономическом карцере мы получили более триллиона рублей прямых убытков и 5 триллионов – косвенных.
  3. Кредитные ресурсы – на восстановление экономики. С этой целью снизим банковский процент. Пресечем дикий вывод капиталов за рубеж. Сконцентрируем все свободные средства для инвестиций в отечественное производство и в человека. Откроются возможности для масштабных вливаний в экономику, для поддержки малого и среднего бизнеса, народных и коллективных предприятий. Прекратится их удушение в интересах крупных сетевых компаний с иностранными владельцами. Денежная система обеспечит предоставление долгосрочного дешевого кредита.
  4. Новая индустриализация, модернизация экономики и её вывод на инновационные рельсы. Предстоит опереться на науку и новые технологии. Заняться активным развитием отраслей, которые обеспечивают технологический прогресс: микроэлектроники, биотехнологий, робототехники и станкостроения. Долю обрабатывающей промышленности мы доведем с нынешних 15-20% до 70-80%, как в передовых странах мира.
  5. Обеспечение продовольственной безопасности России, преодоление ситуации, когда значительная часть продовольствия ввозится из-за рубежа. Программа устойчивого развития села даст ему новую жизнь, возродит крупное сельхозпроизводство и социальную инфраструктуру в сельской местности. На эти цели мы направим не менее 10 процентов бюджетных расходов. Мы вернем ГОСТы и введем уголовную ответственность за фальсификацию продуктов питания.
  6. Наша историческая задача – обеспечить возрождение «провинциальной» России. Мы проведём выравнивание возможностей региональных бюджетов. Осуществим газификацию страны. Гарантируем поддержку малых городов, поселков и сельских поселений. Обеспечим возвращение в них школ, больниц и иной социальной инфраструктуры. Развернём бесплатное для граждан подведение газа, электричества, воды и канализации к частным домам в малых городах и селах.
  7. Контроль над ценами на основные продукты и товары первой необходимости, на тарифы ЖКХ. Мы ограничим аппетиты естественных монополий, прекратим спекулятивный рост цен на жизненно необходимые товары и услуги. Снизим цены на лекарства и тарифы на все виды транспортных перевозок. Поборы за капитальный ремонт будут отменены. Тарифы ЖКХ не должны превышать 10 процентов дохода семьи.
  8. Налоги – в интересах справедливости и развития.Подоходный налог на богачей вырастет, а для малоимущих будет отменён. Налоговая система станет стимулировать инвестиционную и инновационную деятельность предприятий. Будет ликвидирован налог на добавленную стоимость, удушающий нашу промышленность. Мы отменим транспортный налог и систему «Платон».
  9. Восстановление гарантий на труд и 8-часовой рабочий день, обеспечение людей работой и приличной зарплатой.Минимальная заработная плата составит 25000-30000 рублей. Человек труда станет достойно зарабатывать, достойно отдыхать и восстанавливать свои силы. Мы вернём гарантии трудоустройства молодежи. Выпускники государственных ВУЗов получат гарантированное первое рабочее место. Будут запущены масштабные программы переобучения и повышения квалификации.
  10. Разрушение социальной сферы будет остановлено. Мы гарантируем бесплатность и качество среднего и высшего образования и медицинского обслуживания. Вернем ежегодную бесплатную диспансеризацию. Установим нормативы финансирования науки, образования и здравоохранения – не менее 7% от ВВП для каждой отрасли. Государство возьмет на себя все расходы по лечению тяжелобольных людей, особенно детей. Физическая культура и спорт станут достоянием народа, важнейшим средством укрепления здоровья нации.
  11. Материнство и детство получат всемерную поддержку. Мы восстановим систему дошкольного воспитания, гарантируем место для ребенка в детском саду и в группе продленного дня в школе. Реальностью станут развитие массового детского спорта, бесплатные кружки и творческие студии. Мы приравняем ежемесячное детское пособие к прожиточному минимуму ребенка.Выплата ежемесячного пособия увеличится с полутора до трех лет. Государство будет субсидировать производство детских товаров.
  12. Гражданам – достойные пенсии.Мы незамедлительно примем закон о «детях войны». Сохраним нынешний возраст выхода на пенсию. Вернём индексацию пенсий работающим пенсионерам. Отменим понижающий коэффициент 0,54 для военных пенсионеров. Гарантируем среднюю пенсию по старости – не менее 50% от средней зарплаты.
  13. Мы защитим духовное здоровье нации. Возродим отечественную культуру. Окажем всестороннюю поддержку музеям, театрам, библиотекам.
  14. Мы гарантируем массовое строительство качественного и доступного жилья. Введем обеспечение квартирами или домами молодых семей, ликвидацию ветхого и аварийного жилья. Развернем массовое строительство жилья по себестоимости и предоставление его семьям с детьми в рассрочку, без ростовщического процента. Ставки по ипотеке будут снижены до 3-4%. Многодетные и молодые семьи получат беспроцентный целевой заём на срок 30 лет. С «уплотнительной» застройкой будет покончено.
  15. Обуздать жадность ростовщиков. Мы обеспечим долговую амнистию для жертв «микрофинансовых организаций». Поддержим «валютных ипотечников». Будет введена уголовная ответственность за втягивание в кабальные сделки, запрет на «коллекторскую» деятельность и переуступку долговых обязательств граждан.
  16. Обеспечить защиту природы. Мы введём запрет как на приватизацию, так и на долгосрочную аренду лесных и водных угодий. Практика перевода лесов и парков в земли под строительство будет пресечена.
  17. Гарантировать обороноспособность и безопасность страны,высокий научно-технический уровень оборонной промышленности. Существенно повысятся боеготовность Вооруженных Сил, престиж военной службы и правоохранительных органов.
  18. Справедливый суд будет на стороне закона, гражданина и общества, а не олигархата. Мы гарантируем реальную независимость суда и следственных органов от органов исполнительной власти, обеспечим выборность судей, распространим компетенцию судов присяжных на дела об «экстремизме», по 282-й «русской» статье, по коррупционным преступлениям высших должностных лиц. Невинно осужденные патриоты Отечества будут освобождены и реабилитированы. Аналогично рядовые «болотные» сидельцы – в отличие от провокаторов, лжесвидетелей и организаторов незаконных действий.
  19. Восстановление системы народовластия и народного представительства. Мы вернем народу право на референдумы по важнейшим вопросам. Парламент будет не послушным штамповщиком законов, спущенных сверху, а собранием народных представителей. Его компетенция будет расширена.Президент станет подконтролен и подотчетен народу и парламенту. Будет упрощена процедура его импичмента. Никто не будет иметь право быть президентом более двух сроков по 4 года за всю жизнь. Будет учрежден Высший государственный совет, без одобрения которого не сможет приниматься ни одно принципиально важное решение Президента страны. Выборы на всех уровнях станут подлинно равными и свободными, с жестким пресечением любых нарушений и махинаций при подведении итогов.
  20. Повышение качества государственного управления.Мы поднимем ответственность президента за формирование кабинета министров, и ответственность правительства за свои действия. Утверждение состава правительства будет происходить в Государственной Думе. Кандидатуры на все министерские посты будут публично обосновываться президентом. Центральный банк заработает как подконтрольный и подотчетный орган госвласти, мотивированный на промышленное развитие. Счетная палата станет высшим и подлинно независимым контрольным органом. Пресечение коррупции не на словах, а на деле даст и экономический, и морально-политический эффект.

С уважением,

Павел Грудинин.

 

     Ակամայից մտաբերեցի համայն մանկության խաղերի խորքերը գունավորող այս ոտանավորը՝

-Ա՜խ իմ գգդակ, իմ գնդակ,

Կանաչ, կարմիր կապուտակ,

Թռիր վերև, իջիր ցած,

Չալոն մնա զարմացած։

   Մանկության հիմնադիր գյուղում շատ խաղեր կային, որում ուղղակիորեն մասնակից էին դառնում բակի շները, երբեմն այլ կենդանիներ։ Կառուցողական խաղերից էին «տուն-տունիկ», «յոթ քար», «չիլիկ դաստա», «հավալլա խաղերը»։

        Թերև ուժային խաղերից էր «պարանի ձգում», «կռիվ-կռիվ», «էշ մլիցա», «պահմտոցի», «ճանը»։ Մի տեսակ վեր ու վար անող, չվերթային էին «տմբողչի», «ճլորթի» ամենագնացները։ Այսպես կոչված «ռագատկա» ինքնաշենը կարող էր անգամ վախեցնել «քյանդրբազի» լարախաղացին, որից շատ էին ուրախանում երեխաները։

  Բոլորի ծիծաղը ավելի էր սաստկանում ծաղրածուի շվիկին ձայնարկող շների զուզան։ Գյուղի «մահլա» կոչված թաղերում մանկական խաղերը սկսելու առաջնության խոսք կար։ Այսպես օրինակ՝

-Ալա, բալա, նիցա,

Դուրս կաբանիցա,

Հեյ գիդի վանչո, փալանչո։

Կամ այս մեկը՝

Պստիկ պապան գնաց բանակ,

Հետը տարավ մի սուր դանակ,

Ում կտանես հետդ բանակ,

Ծառայելու համար...

Այսօր այդ խաղերն ու խաղիկները բազմած լուսնի նուրբ շողերին, նայում էին «բիրդան աղեքի» թանկ խաղերին ու խաղի կանոններին, որտեղ «պահքի ժողովուրդ» խաղադրույքով, խաղատան մենեջերները փորձում են փոփոխված եկամտահարկի օրենքի « Տրնդեզի» կրակը վառել։

  Ժողովրդին թանկ ու կրակը գցող այս խարույկի անառողջ ծուխը, վաղահաս մխմխոցը իր մոծիլներն է կարծես տանում եկեղեցու խորանը, և միջամուխ լինում «Տերունական աղթքի» և աղոթողի երկխոսության մեջ։

   Եթե աղոթելու համար եկամտահարկի մոմ է փորձում հրավառել մեծն հարկային երրորդությունը ու հետն էլ կրկնում «Տատի տանձը տանեմ տուն, թե չէ կուտի գող կատուն»... Աղոթագիրքը մանդատի սաղմոս դարձրած, ապա հավատավորը անշուշտ կընդվզի և կասի՝ «Միտքդ ասա, այ ճուտո, կատուն տանձը ո՞նց կուտի»։

     Ակնհայտ է, որ սաղմոն ձուկ ուտող, իշխան ձկանը ոսկե ձկնիկի հեքիաթով կերակրող, շնաձկանն ապշեցնող ձկնկիթների ձկնորսը՝ մեծ ախորժակ ունի և հետաքրքրություն, մտնել ձկան փորի մեջ՝ կարծելով իրեն «հայ-հայ Հովնան» աստվածաշնչյան։

  Չկռահելով անգամ, որ ամեն մի «բառադիի» մեծ ձուկը իր ծոցն չի առնում և ափ չի հասցնում։ Նա կարող է անաղոթք քնողին փսխել հենց օվկիանոսի ջրերի մեջ և ասել հայավարի.

-Ղամազ գյադա, թե տղա ես՝ դիմացիր կամ փրկվիր։

 Բանից բեխաբար Ղամազօղլին՝ փրփուրներին հենված, իր այֆոնով կզանգի «ալյակների ալֆային» ու ծովը ծնկներին կարծելով՝ չփչփացնելով կգոռա այլ ոչ թե կաղոթի։

-Հայր մեր, ո՞ր երկրում ես։

Թող քո իշխանությունը լինի ընտրությունից, ընտրություն,

Քո մանդատը միշտ լինի,

Փրկիր ինձ խեղտվելուց։

   Ալեկոծումներից բերանը ջուր առած՝ կլսի «ալֆայի» խշշոցով պատասխանը.

-Թարգը տուր, ա¢յ սելաֆի սելֆի,

Կավառդ փոխի, էլ մի քչքչա...

  Շուտով ձնհալոցի օրերը կթկթոցով կհավաքեն ջրերը դեպի «ապրիլյան» լեռների ընդերքը, նոր գլգլոցներին ակունք գտնելու։

 Դե ինչ, մնում է ոչնչին հավատալու մտավախությունը և պատրանքի շողշողուն մոլուցքը։

    Գու՞ցե  վերջ լինի կատակարանի այս կտակարանին և նորից ու նորից հնչի՝

Գնդակ, գնդակ գլորվի,

Խոտերի մեջ մոլորվի,

Չալոն գտնի խաղ անի,

Խունջիկ-մունջիկ պտտվի...

..............................................................................................................................................................................

 

Շների պատգամը

 

 Հե՜յ գամփռներ, քոմագ արեք

Թափառական թուլեքին,

Զուզականչով դուք ետ բերեք

Բունը լքած տուզիկին։

 

Շատ Չալոներ ու Շարիկներ

Ոռնոց դասին հնազանդ,

Համեստ բնում կուչ են գալիս,

Աչքներն շեմին միշտ հառած։

 

Պահապան են օր ու գիշեր

Տիրոջ տանն ու հայաթին,

Ամեն մի շուն մի ընկեր է

Ղադր պահողի կողքին։

 

Լակամանից, ճոթկտորից

Ո՞ր մի շունը թև կառնի

Բոզբաշ ուտող, բուդը կրծող

Այն բուլդոկին երբ նայի։

 

Անմահության հաչոցն այստեղ

Թոկի մազից է կախված,

Խեղճ տուզիկի դնչից, վզից,

Ժնջիլներ են անհամար։

 

Մեկը՝ թաթով փախցնում է,

Մյուսը՝ թաթով թաքցնում։

Մեկը՝ բնում հոտհոտում է,

Շունը շնից գողանում։

 

Կերամանում ջուր է միայն,

Հայելին տենդող պատկերի։

Քանի՜ ծլկող ու անտեր շան,

Շողքն է անցել, շրջել նրան։

 

Հե՜յ քաջ շներ՝ ազնվագույն,

Քեռի Քուչին է ձեզ կանչում։

 

Տարին մերն է, բնազդական...

Մարդկանց եկեք «խելքի» դաս տանք,

 Որ չկառչեն գաղափարից՝

Անբախ-զամբախ,

Որ չամաչեն բարի դառնալ շնից անկախ,

Կուշտն սովածին՝ չդնգստի, վրա չտա

Դրա համար՝ շուն, շան որդի կամ շան տղա,

Մեր անունից ինտելեկտով գրազ չգա։

 

 Հեղինակ՝ Նաիրա Հայրապետյան

Լրագրող, մշակութաբան

 

Բաժին՝ Մշակույթ

Նոր Զելանդիայի երգիչ, երգահան եւ ռեկորդային պրոդյուսերը չեղյալ է հայտարարել 2018 թվականի հունիսին կայանալիք շոուն, այն բանից հետո, երբ պաղեստինցի ակտիվիստները նրան հորդորել են դուրս գալ: Պաղեստինի բոյկոտը, բաժանումը եւ պատժամիջոցները (BDS) շարժումը մշակութային բոյկոտում եւս  հաղթանակ է հայտարարել Իսրայելին, Նոր Զելանդիայի երաժիշտ Լորդի՝  Թել Ավիվում կայանալիք շոուն չեղյալ  համարելը:

Երգչուհի, երգահան եւ ռեկորդային պրոդյուսերի իրական անունը Ella Marija Lani Yelich-O'Connor- ն չեղյալ է հայտարարել 2018 թ. հունիսին կայանալիք շոուն, այն բանից հետո, երբ BDS- ի ակտիվիստները կոչ են արել նրան դուրս գալ ելույթից, բողոքելով Իսրայելում պաղեստինցիների իրավունքների ոտնահարման դեմ: Իսրայելական քարոզիչների կողմից տարածված հայտարարության մեջ Լորդը ասել է. «Ես ստացել եմ բազմաթիվ հաղորդագրություններ եւ նամակներ, եւ շատ քննարկումներ ունեցա այն մարդկանց հետ, որոնք շատ դիտարկումներ են արել եւ կարծում եմ, որ այս պահին ճիշտ որոշում եմ ցուցաբերում": Իսրայելի ակադեմիական եւ մշակութային բոյկոտի պաղեստինյան քարոզչությունը շնորհակալություն հայտնեց Լորդին Twitter- ի միջոցով Սուրբ Ծննդյան նախօրեին, գրում է. «Ձեր անխոցելի հավատարմությունը առաջադեմ արժեքների վրա մեզ ոգեշնչում է եւ հույս է ներշնչում»:

 

 Աղբյուրը TeleSur.net լրատվական

 

 

 

Բաժին՝ Կանայք

Երեկ ԱԺ-ում տեղի ունեցավ «Առանձին ապրանքատեսակների գների բարձրացման պատճառները եւ գնաճը մեղմելու հնարավորությունները» թեմայով խորհրդարանական լսումներ, որին մասնակցում էին ՀՀ ԱԺ պատգամավորներ, հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ, գիտնականներ եւ այլք:
Տարբեր ոլորտի ներկայացուցիչներ ներկայացրեցին գնաճն ու դրա պատճառները, իսկ ՀԿ ներկայացուցիչներն ու գիտնակները խոսեցին գնաճի հետեւանքները մեղմելու իրենց մեթոդներից:
Հայրենական ապրանք արտադրողների միության նախագահ, Հանրային խորհրդի ֆինանսատնտեսական եւ բյուջետային հարցերի հանձնաժողովի նախագահ ՎԱԶԳԵՆ ՍԱՖԱՐԱՅՆԸ «Իրավունքի» հետ զրույցում անդրադառնալով թանկացումներին եւ դրանց հետեւանքները մեղմելու մեթոդներին, փաստեց, որ 452 ապրանքների մասով հաշվարկվել է 2,6 տոկոս, սակայն եթե հաշվարկվի առաջին անհրաժեշտության ապրանքների գծով` կարագի, ձկնամթերքի, ձեթի եւ այլն, ապա գնաճն ավելի շատ կլինի: Նրա խոսքով` գոյություն ունի ընդունված կարգ, այն է, եթե գնաճն անցնում է 6 տոկոսից, ապա կառավարությունը պետք է բարձրացնի թոշակներն ու աշխատավարձը, սակայն Հայաստանի պարագայում նման բան տեղի չունեցավ.«Բնակչությունն իր կենցաղի վրա զգում է գնաճի ազդեցությունը, մարդիկ փորձում են ամեն օր օգտագործել կարագ եւ առաջին անհրաժեշտության մթերքներ: Իրոք գնաճ կա, բայց որեւէ մեկը չասաց, թե ինչ կարելի է անել այն մեղմելու համար»,-փաստեց Վազգեն Սաֆարյանը: Ըստ նրա, գնաճի հետեւանքները մեղմելու համար պետք է մտածել ապրանքային արտադրության կազմկերպման, զարգացման եւ որոշ ուղիներ որոնելու ուղղությամբ, ինչը նշանակում է պետություն-մասնավոր հատված գործառույթի ընդլայում, այսինքն, շատ ներկրվող ապրանքեր փոխարինել տեղականով.«Նախորդ տարվա համեմատ, այս տարի 13 հազար խոշոր եղջերավոր անասուն է արտահանվել, հայկական միսն իր համային հատկանիշներով բարձր է գնահատվում, այդ պատճառով էլ պահանջարկ կա: Կառավարությունը պետք է ճանապարհ գտնի զսպելու խոշոր եղջերավոր անասուների արտահանումը եւ առաջին հերթին մտածի սեփական շուկան ապահովելու մասին, այնուհետեւ արտահանի ավելցուկը: Կարծում եմ` պետք է խոշորացվի գյուղացիական տնտեսությունները, այսօր Հայաստանում կան 340 հազար գյուղացիական տնտեսություններ, բայց ինչ են դրանք իրենցից ներկայացնում`մի ընտանիք , մեկ երեխա, իսկ լավագույն դեպքում ամուսիներ, մյուսներն արտագաղթել են, եւ նրանք համարվում են գյուղացիական տնտեսություններ: Այստեղ պետք է դրվի գյուղացիական կոպերատիվների զարգացման խնդիրը, այսինքն` գյուղացիները միավորվեն իրենց հողակտորներով եւ միասնական ուժերով մշակեն հողը»,-շեշտեց մեր զրուցակիցը: Նրա բնորոշմամբ, ազատ տնտեսական շուկայական քաղաքականությունը Հայաստանին հասցրեց այն օրվան, որ տարիներ շարունակ չի բարձրանում համախառն ներքին արդյունքը:

ԶՎԱՐԹ ԽԱՉԱՏՐՅԱՆ

Աղբյուրը՝ iravunk.com լրատվական

Նիկարագուան մի քանի ցեղերից բաղկացած՝ մոտ 6 միլիոնանոց փոքր երկիր է: Իմպերիալիստական ու շահագործական քաղաքականությունների հետևանքով դարձավ աղքատ երկիր: Սակայն կարողացավ, գտնվելով աշխարհի ամենամեծ իմպերիալիստական երկրի կողքին, պահպանել իր անկախությունը: Նրանք թույլ չտվեցին ուրիշ երկրները միջամտեն իրենց ներքին կյանքին ու ստեղծեցին առողջապահական, մշակութային, կրթական ու քաղաքական ավելի լավ հնարավորություններ իրենց ժողովրդի համար: Նիկարագուայի հեղափոխությունը մեծ դասեր կարող է ներկայացնել ձախ քաղաքական հոսանքների համար: 
1912 թվականից մինչև 1925 թվականը Ամերիկան իր ուղղակի ռազմական ներկայությունն ուներ Նիկարագուայում և հսկում էր բոլոր մաքսատները, բանկերը, տրանսպորտը և այլ հիմնարկներ: Նրանք իրենց գործակալ կառավարություններին էին իշխանության դնում: 1920 թվականին Ամերիկային թվաց, թե արդեն իրենց գործակալ իշխանությունները կարող են առանց ամերիկացիների ներկայության երկիրը կառավարել, հետևաբար՝ սկսեցին աստիճանաբար հեռանալ երկրից: Սակայն լիբերալների ու պահպանողականների միջև տարաձայնություններ ծագեց և լիբերալները ապստամբություն կազմակերպեցին պահպանողական իշխանության դեմ: 
Պահպանողականները իշխանությունը կորցնելու վախից կրկին դիմեցին Ամերիկայի օգնությանը և ԱՄՆ-ի ծովային ռազմաբազան կրկին վերադարձավ Նիկարագուա և երկրորդ անգամ Նիկարագուայի ռազմական զավթում տեղի ունեցավ ու տևեց 1926 թվականից մինչև 1933 թվականը: 1932 թվականին լիբերալները իշխանությունը վերցրին իրենց ձեռքը և կյանքն ու փորձը ցույց տվեց, որ լիբերալները շատ տարբերություն չունեին պահպանողականներից ու նրանք էլ հանդես եկան որպես Ամերիկայի շահերը պաշտպանող ուժ: Այս ընթացքում ձևավորվեց ազգային դիմադրողական և հակաիմպերիալիստական շարժումը: 
«Օգոստո Սեզար Սանդինո» -ն մինչև 25 տարեկան աշխատում էր իր հոր հողատարածքում, այնուհետև Մեքսիկայի նավթային ընկերություններից մեկում, այնտեղ էլ ազդեցություն կրեց Մեքսիկայի 1910-1920 թվականների հեղափոխությունից ու նրանց գաղափարախոսությունից: Նա 1926 թվականին վերադարձավ Նիկարագուա և աշխատեց ամերիկյան մի ոսկեհանքում: Պահպանողականների դեմ լիբերալների ապստամբության ժամանակ նա ևս մասնակից եղավ, սակայն հետագայում, երբ նկատեց, որ լիբերալներն էլ պաշտպանում են ամերիկացիների շահերը, Սանդինոն իր կազմած խմբի հետ շարունակեց պայքարը: Լիբերալների հետ իր համագործակցությունը կամ համաձայնության գալը նա պայմանավորեց ամերիկացիների Նիկարագուայից դուրս գնալու հետ: Նա իր խմբի հետ անցավ սարերը և աստիճանաբար նրանց համակիրների թիվը շատացավ ու սկսեցին ազգային մի պայքար Ամերիկայի ծովային ուժերի ու նրանց գործակալ իշխանության դեմ: 
Նա որոշ ժամանակ ստիպված եղավ մնալ Մեքսիկայում: Այնտեղ միացավ Մեքսիկայի Կոմունիստական Կուսակցությանը: Կոմկուսը պաշտպանեց Սանդինոյին: Մեքսիկայի նախագահը Ամերիկայի վախից չօգնեց Սանդինոյին: Մեքսիկայի իշխանության ու կոմկուսի հակասությունները պատճառ դարձան, որ Սանդինոն վերադառնա Նիկարագուա: Վերադառնալով Նիկարագուա նա մերժեց և կապիտալիզմը և բոլշևիզմը և հեռացավ Էլսալվադորի կոմկուսի ղեկավար Ֆարաբուդո Մարթինից, որի հետ ուներ սերտ հարաբերություններ և օգտվում էր նրա օգնություններից:
Ամերիկայի հետ հաշտեցում կնքելը Սանդինոն պայմանավորել էր ԱՄՆ-ի ուժերի դուրս բերման հետ: 1930 թվականի համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամը նպաստեց, որ Ամերիկյան ուժերը թողնեն շատ տարածաշրջաններ, այդ թվում նաև Նիկարագուան: Դա նպաստեց, որ լավ պայմաններ ստեղծվեն ազատագրական պայքարի համար: 1933 թվականին խաղաղության պայմանագիրը կնքվեց այն պայմանով, որպեսզի ապահովվի ֆիդայինների ֆիզիկական անվտանգությունը: ԱՄՆ-ի գործակալ իշխանությունը և նրանց ազգային զինուժը ոտնահարեց ձեքբերված պայմանագիրը և Սանդինոյին ու նրա երկու հայտնի գեներալներին ձերբակալեց ու սպանեց, սկսեց ազգային շարժման, հակաիմպերիալիստական ուժերի ու նրանց կազմած բանակի անդամներին սպանել, ոչնչացնել այդ շարժումը: 
Նիկարագուայի դիկտատորայի դեմ պայքարելու նպատակով, երբ երկրում բացահայտ քաղաքական պայքարի հնարավորություն գոյություն չուներ, առաջացան գաղտնի քաղաքական խմբեր, որոնք սկսեցին ֆիդայական գործողություններ կատարել: Դրանցից ամենակարևորը Սանդենիստ Ազգային Ազատագրական Ճակատն» (Sandinista National Liberation Front) էր, որը ստեղծվեց 1961 թվականին: Սա իր ազդեցությունն էր կրում Սանդինոյից և այդ իսկ պատճառով նրա անունով կոչվեց: Սանդինոյի բանակի որոշ ղեկավարներ, որոնք Նիկարագուայի Սոցիալիստական Կուսակցության անդամներ էին, միացան այս ճակատին: Այս ճակատին միացավ նաև կոմունիստական մի հոսանք, որը ավելի մոտ էր Սովետական Միությանը: Ճակատի հիմնական ղեկավարները պատկանում էին միջին և բարձր դասակարգին: Բազմաթիվ կրթված երիտասարդներ, նույնիսկ բարձր խավից, միացան Սանդենիստների ազատագրական ազգային շարժմանը: Մեծ քանակությամբ կանայք նույնպես միացան այս շարժմանը, որոնք շարժման 30 տոկոսն էին կազմում: Այս շարժումը չորս հոսանքների ազդեցության տակ էր գտնվում՝ 1-Մարքսիզմը ըստ Լենինի, Հոշեմինի և Կարլոս Ֆունսկայի, 2-Սանդինոյի ավանդույթների, 3-Կուբայի հեղափոխության փորձի և 4-Ազատագրական գաղափարների: Ճակատի ղեկավարների մեծ մասը իրեն Մարքսիստ-Լենինիստ էր համարում: Ըստ Սանդենիստների մի ղեկավարի՝ Նիկարագուայում Մարքսիզմը նշանակում էր Սանդենիզմ: Սակայն հավատացած էին, որ Մարքսիզմ Լենինիզմ չի նշանակում, որ պետք է ընդօրինակել Սովետական Միությանը, Վիետնամին կամ Կուբայի օրինակին: 
Ճակատի պարտիզանական շարժումները սկսեցին հյուսիսային անտառներում, սակայն շատ հաջողություններ չունեցան և շարժման ղեկավարները արագ կարևորեցին քաղաքական աշխատանքները քաղաքներում: Սակայն մեծ ճնշումների ներքո այդտեղ էլ շատ հաջողություն ձեռք չբերեցին: Չնայած մեծ զոհաբերություններին՝ փաստորեն 1970 թվակաների սկզբին շարժումից էլ բան չեր մնացել: Նրա ղեկավարների մեծ մասը կամ զոհվել կամ բանտարկվել էին, կամ էլ աքսորված վիճակում էին գտնվում: Այս հարվածների բերումով ներքին հակասությունները սրվեցին ու 1977 թվականին շարժումը բաժանվեց երեք մասի՝ 1-Նրանք, ովքեր ավելի շուտ կողմ էին «երկարատև պայքարի գյուղացիական աշխարհայացքին»՝ Չինաստանի ու Վիետնամի ձևով, 2-«Պրոլետարական հակումով» հոսանք, որը ազդված էր Չիլիի Ալենդեյի շեշտադրություններից, որը կենտրոնացնում էր պայքարը բանվոր դասակարգի վրա և կարևորում էր կառույցների ստեղծումը և ցույցերի կազմակերպումը քաղաքներում, 3-Հակումներ, որոնք Դանիեալ Օրտեգայի ղեկավարությամբ ճանաչվեց, որոնք հասել էին այն եզրակացության, որ միասնական գործողության տակտիկան պետք է կիրառել դիկտատոր «Սոմոզայի» ռեժիմի դեմ, ընդգրկելով Սոմոզայի բոլոր հակառակորդներին: Նրանք շուտով ստեղծեցին 12 հոգուց բաղկացած մի կոմիտե: Կոմիտեն պահանջեց Սոմոզայի հրաժարականը և ժամանակավոր պետության ստեղծում՝ ազգային ազատագրական շարժման ներկայությամբ: Այս երրորդ ճակատը մյուս երկուսի համեմատությամբ ավելի քիչ էր շեշտը դնում Մարքսիստական հակումների վրա, ուստի այդ ժամանակահատվածում և այդ պատճառով կարողացավ ներգրավել ոչ մարքսիստ սոցիալիստներին, կաթոլիկներին ու բողոքականներին (պրոտեստաններին) և հասարակական արդարության ու դեմոկրատիայի կողմնակիցներին: 
Այս ճակատը գտնում էր, որ . «Կապիտալիզմը հասարակության զարգացման հիմնական արգելքն է»: Սակայն հավատացած էր, որ սոցիալիզմին անցնելը աստիճանաբար է կատարվելու և սոցիալիզմին պետք է անցնել ժողովրդական դեմոկրատիայի փուլից: Այս ճակատը ավելի կռվարար էր, քան մյուս երկու ճակատները, օրինակ 1977 թվականին մի շարք զինյալ հարձակումներ կատարեց պետության ազգային բրիգադի զինվորանոցների վրա: Աստիճանաբար հարթակ պատրաստվեց շարժման մեջ ավելի շատ մասսաների ներգրավելու համար: Այս ճակատը տարբեր շրջաններում ստեղծեց ժողովրդական կազմակերպություններ ու սկսեցին գրավել ժողովրդի համակրանքը: Սկսեցին մերկացնել Ամերիկայի քաղաքականությունը Նիկարագուայում: 
Երբ Ջիմի Քարտերը դարձավ ԱՄՆ-ի պրեզիդենտ և սկսեց մարդու իրավունքներից խոսել, Սոմոզան թուլացավ ու հակառակորդների դիրքը ավելի լավացավ: Երբ մի միջազգային լրագրող սպանվեց Նիկարագուայում, Քարտերը դադարեցրեց իր ռազմական օգնությունները Նիկարագուայի Սոմոզա պետությանը, սակայն Ամերիկայի աջ ուժերը Կարտերին ճնշման տակ դնելով ասացին, որ երկրորդ մի Կուբա է ձևավորվում ու պետք է օգնել Նիկարագույաի դիկտատորին: Այդ պատճառով Արժույթի Միջազգային հիմնադրամը սկսեց վարկեր տրամադրել դիկտատոր Սոմոզային: 1970 թվականի սկզբին տնտեսական ճգնցաժամը Նիկարագուայի իշխանության հնարավորությունները սահմանափակեց և ժողովրդի մեջ դժգոհությունները շատացան: 1978 թվականին ժողովրդական ինքնաբուխ ցույցեր առաջացան, որոնք խիստ ճնշման ենթարկվեցին ռեժիմի կողմից: Ժողովրդական սանդենիստների Ճակատը ավելի լավ վիճակում գտնվեց: Այդ ժամանակ ճակատը ուներ միայն 150 զինված կադրեր, սակայն արագ սկսեց անդամներ ընդունել և հազարավոր մարդիկ զինվեցին այդ ժողովրդական ճակատում: 1979 թվականին երեք հակումներ ունեցող ճակատները կրկին միավորվեցին և յուրաքանչյուր ճակատից երեք հոգի՝ կազմեցին 9 հոգուց բաղկացած մի ղեկավար խորհուրդ: 1979 թվականին ժողովրդական ճակատը կազմակերպեց իր վերջնական հարձակումը: Փողոցներում դիրքեր բռնելով ժողովուրդը սկսեց Սոմոզացիների արձանները ջարդել ու վար իջեցնել: Սանդենիստների ղեկավարությունը ժամանակավոր իշխանություն հայտարարեց: Սոմոզան մյուս դիկտատորների հետ փախավ երկրից իր հետ տանելով միլիոնավոր դոլարներ: Այսպիսով սանդենիստները հասան իշխանության: 
9 հոգանոց սանդենիստ խորհուրդը երկրի կառավարման խնդիրները վերցրեց իր ձեռքը: Երեք հոսանքների միասնականությունը պահպանելու նպատակով նրանք խուսափեցին առաջին քարտուղարի ընտրությունից: Նախարարությունները բաժանվեցին այս երեք ու մյուս քաղաքական հոսանքների միջև, իսկ Դանիել Օրտեգան ընտրվեց որպես երկրի նախագահ:
Սանդենիստները, ի տարբերություն ձախ կուսակցությունների, տարբեր շրջանների մարդկանցից բաղկացած ներկայացուցչական մի համագումար չհիմնադրեցին և մի քանի տարվա ընթացքում որոշ կազմակերպչական վերանայումներ կատարելով ստեղծեցին նշանակովի մի «ընդհանուր համագումար», որը բաղկացած էր 105 հոգուց և ավելի շուտ, ղեկավարության համար խորհրդատվական բնույթ ուներ: Պարզ է, որ սա կազմակերպչապես թույլ կողմն էր, սակայն դա ոչ մի կերպ չվերացվեց Լատինական Ամերիկայում տարածված «Խունտայի» դիկտատորայի նման մի ձևի: Չնայած այդ երեք հոսանքները, որոնք շատ տարաձայնություններ ունեին, չանջատվեցին, ոչ ոք դուրս չդրվեց, չբանտարկվեց ու չգնդակահարվեց: Այս մոտեցումը, անշուշտ, բոլոր եղած հեղափոխությունների ընթացքում և ձախ կուսակցությունների փորձառությունների մեջ եզակի էր: Չնայած դրան, ուժի կենտրոնացումը այդ 9 հոգանոց խորհրդի ձեռքում շատ բողոքների տեղիք տվեց, որն էլ ազդեց նրանց ժողովրդականության նվազմանը: Այս 9 հոգանոց ղեկավարության թերություններից մեկը նաև այն էր, որ բոլորը տղամարդ էին, չնայած որ արժանի կանայք շատ էին սանդենիստների մեջ: Այնուամենայնիվ կանայք բազմաթիվ բարձրաստիճան պաշտոններ ունեին, օրինակ, Նիկարագուայի ներկայացուցիչը ՄԱԿ-ում մի կին էր: 
Սանդենիստները նախքան հեղափոխությունը, մի փոքր հոսանք էին, սակայն երբ իրենց միացան տասնյակ հազարավոր մարդիկ, դարձան երկրի քաղաքական ամենամեծ ուժը: Բազմությունը հույս ուներ, որ հաղթանակից հետո դառնա Սանդենիստ կուսակցության անդամ, սակայն ղեկավարությունը որոշեց, որ կուսակցությունը ըստ Լենինյան կարգի, լինի արհեստավարժ կադրերի կուսակցություն: Այդուհանդերձ կուսակցությունը զարգացավ և ըստ «Պրովես»-ի վիճակագրական տվյալների՝ 1981 թվականին մոտավորապես երկու հազարից 1987 թվականին հասավ մոտ քսան հազարի: Հետագայում քաղաքական իրավիճակը փոխվելով կուսակցությունը որոշեց մասայական ու ժողովրդական կուսակցության տեսք ընդունել և անդամագրեց շատերին: Որոշեցին կազմակերպել կուսակցության համագումար, որը բաղկացած կլինի մարդկանց ներկայացուցիչներից և որը իրավունք կունենա ընտրել իր ղեկավարությանը: 
Սանդենիստները հենց սկզբից հայտարարել էին, որ իրենց ընդհանուր քաղաքականությունը հենվելու է երեք հիմունքների վրա՝ 1-Քաղաքական պլյուրալիզմ, 2-Խառն տնտեսություն և 3-Արտաքին ուժերի հանդեպ որևէ պարտականություն չստանձնելը: Քաղաքական պլյուրալիզմի տեսակետից, չնայած սանդենիստների հսկողության տակ էր գտնվում ամբողջ ազատագրական բանակը և ոչ մի ուրիշ քաղաքական ուժ նրանց չափ ուժեղ չէր, սակայն նրանք ամբողջ քաղաքական ուժը իրենց ձեռքը չառան և մյուս հակասոմոզական ուժերին էլ մասնակից դարձրին երկրի ղեկավարման գործին: 9 հոգանոց ղեկավար խորհուրդը ստեղծեց մի գործադիր մարմի, որը իշխանության դերն էր կատարում և բոլոր նախարարությունները բացի պաշտպանության նախարարությունից ու վարչապետից, իր մեջ էր ընդգրկում: Նրանք բոլոր նախկին պետական աշխատողներին ետ հրավիրեցին աշխատանքի և նրանք երբեք չփորձեցին վրեժ լուծել պետական աշխատողներից: 
Սանդենիստների կարևոր աշխատանքներից մեկը կանանց գնահատումն էր և նրանց կարողություններից տնտեսական և քաղաքական բնագավառներում օգտագործումը: Նրանք աշխատեցին վերացնել բոլոր սեռական խտրականությունները: 2011 թվականին խորհրդարանի 92 պատգամավորներից 39-ը կին էին: Սահմանադրության մեջ փոփոխություններ կատարելով 2014 թվականին որոշվեց, որ թեկնածուների կեսը պետք է կին լինի: 2015 թվականին պետությունում 17 կին նախարար գոյություն ուներ: Ներկայումս էլ նախագահի տեղակալը կին է: 
Արտաքին առևտրի և կապիտալի ներգրավման ֆինանսական քաղաքականությունը հենված էր չորս հիմունքների վրա՝ օգտվել և հարաբերվել սոցիալիստական, ամերիկյան, զարգացած ու զարգացող երկրների հետ: Զարգացման առաջին ծրագիրը սկսվեց 1980 թվականին երկարատև նպատակն էր «Սկասել դեպի սոցիալիզմին անցման ընթացք»: Իսկ կարճատև ծրագիրը չորս բնագավառներում էր՝ արտադրության բնույթի փոփոխություն՝ ի օգուտ չքավոր ժողովրդի, ազգային համերաշխության ստեղծում (բաղկացած հասարակության տարբեր դասակարգերից ու խավերից), Սանդենիստ պետության հաստատումը և պաշտպանությունը, արտաքին ու ներքին տնտեսական հավասարակշռության ձեռքբերում: Սովի դեմ պայքարելու նպատակով մի շարք հողատարածքներ, որ նախատեսված էին արդյունաբերության համար, հատկացվեցին գյուղատնտեսությանը: Ամենամեծ դժվարություններից մարդկային ուժի պակասն էր գյուղերում և անգործությունը տարբեր քաղաքներում: 
Սոմոզայի գերդաստանի ամբողջ ունեցվածքը պետությունը առգրավեց ու բաժանեց գյուղացիների միջև: Արտահանումները պետության հսկողության տակ գտնվեցին ու խիստ օրենքներ որոշվեցին ներմուծումների կապակցությամբ: Անգրագիտության դեմ ուժեղ պայքար սկսվեց ու մեծ քանակությամբ երիտասարդներ անգրագիտության դեմ պայքարելու նպատակով մեկնեցին գյուղեր: Երեք տարվա ընթացքում անգրագիտույունը 50 տոկոսից նվազեց 12 տոկոսի: Կրթությունը և առողջապահությունը դարձավ անվճար: Երկրի բյուդջեի 10 տոկոսը հատկացվեց այդ երկու բնագավառներին: 1983 թվականի Համաշխարհային Առողջապահության Կազմակերպությունը Նիկարագուային հայտարերց՝ «Առողջապահական օրինակելի երկիր»: Չնայած այս բոլորին՝ որոշ դժգոհություններ առաջացան Նիկարագուայի կապիտալիստների ու բարձր խավի կողմից տնտեսական քաղաքականության վերաբերյալ: Հակառակորդներին միացան կաթոլիկ եկեղեցու մի շարք հոգևորականներ: 

Պատրաստեց՝ Դոկտ. Ռուբիկ Սարդարյանը 
Թեհրան Հունվար 2018 թ.

 

 

   Լծված տերերի շառաչյուն կառքին,

Հռնդում եք դուք այստեղ վայրահաչ,

Ժանգոտած սրեր ձեռքներիդ պահած՝

Անկում եք կարդում իմ նոր աշխարհին:

Ե. Չարենց

 

      Հարգելի խմբագրություն, կարդացի “Ժամանակ” օրաթերթի 2(3480) 2018թ. զետեղված “Մինչև տունը կարգի բերելու գործնական քայլեր չլինեն, ոչինչ չի ստացվի”: “Ժամանակ”-ի զրուցակիցն էր Հ. Թումանյանի տուն-թանգարանի տնօրեն Նարինե Թուխիկյանը: Ցավալի է, որ մեր նորօրյա մտավորականները չեն գնահատում իմացության վսեմ հանճարը և չեն ընկալում 3-րդ հազարամյակի շունչը ինչպիսի  ոգևորություն է համակել հողագնդի բնակչությանը: Մեր աչքի առջև մարդկային նոր բանականությունը ձեռք է բերել անևերակայելի նվաճումներ: Նույնիսկ Հյուսիսաին Կորեան իր հրթիռային փորձարկումներով սարսափի մեջ է պահում աշխարհի գերհզոր տերությանը՝ ԱՄՆ-ին: Իսկ երբենմի գիտահետահետազոտական ինստիտուտների համաշխարհային ճանաչում ունեցող Հայաստանը մնացել է վշտի ու փնտրտուքի բարիկադների տակ և իր տնտեսությունը զարգացնում է Եվրոպային հումք վաճառելով, որը բնորոշ է թույլ, հետամնաց տերություններին: Կարդում եմ մեր ժամանակի մտավորականի “խորիմաստ” մտքերը և եզրահանգումները: Թղթակից՝ Սիրանուշ Պապյանի հարցադրմանը,-Թումանյանի ժամանակներն էլ բարդ ժամանակաշրջան էր, բայց մտավորականությունը իր ուրույն խոսքն ուներ, հիմա մտավորականությունը գրեթե լուռ է: Ի՞նչ եղավ մտավորականությանը: - Ինչ եղավ՝ հայտնի է 20-րդ դարի 20-ական թվականներից սկսած բոլշևիկները սկսեցի գլխատել մտավորականությանը, հատկապես ակտիվ էին հայկական ազգանուններով բոլշևիկները, պարզապես Թումանյանի հերթը չհասավ: Հարց է առաջանում, որտե՞ղ էին թաքնված Հայաստանում ապրող քո հորինած մտավորականությունը: 1920թ. երբ դաշնակները իշխանությունը հանձնեցին Բոլշևիկներին, Ղարսից, Էրզրումից, Սարիղամիշից, Իգդիրից և Հայաստանի այլ վայրերից մազապուրծ փրկված որբերը, անտուն փախստականներն էին, Երևանի պլանի գլխի մաղ վաճառող բոշաները, Սիլաչու ներկարարները, Ղանթարի շուկայում սառը ջուր և փայտ վաճառողները, Զառաբի և Համարձումի խաների գիշերային պահակները, թե Թումանյանի հերոսներից՝ Հաամբոները, Գիքորները, լոռեցի Սաքոները, չոբան Չատիները, թարմացրեք Ձեր հիշողությունը, չեք տիրապետում Ձեր ազգային պատմության այբուբենին:  Կոմունիստներն է, որ այդ որբերին դաստիրակեցին, ակադեմիկոսներ ու գիտնականներ դարձրին: Ստեղծեցին արդյունաբերական և մշակութային ձեռնարկությունների ինժիներա-տեխնկական անձնակազմ՝ ընդամենը 30 տարվա ընթացքում, Համբոները դարձան Համբարձումյաններ, Գիքորները՝ Գուրզատյաններ, Զանիները՝ Զարուհի Դուլախանյաններ, ախտեցիները՝ Օրբելի եղբայրներ, Միկիտան Սաքոները՝ Սիսակյան և Ալիխանյան եղբայրներ, եթե շարունակեմ, օրաթերթի մեկ լիարժեք համարը չի բավարարի նրանց ազգանունները թվարկելու համար, որոնք զարդարում են Հայաստանի մշակութային և գիտական ինտելիգենցիա համաստեղությունը, որին նախանձում էին աշխարհի շատ զարգացած պետություններ: Պարզապես Դուք նման եք քննություն հանձնող այն վատ սովորող ուսանողին, որը բոլոր հարցերի պատասխանը սկսում էր “ոջիլից”, որովհետև նա միայն դա գտեր: Իսկ տվյալ պարագայում Ս. Պապյանի ուղղած հարցը բոլորովին ուրիշ պատասխան ուներ, որին Դուք չեք տիրապետում: Քանի որ, Ձեր ուղեղի հյուսվածքներում կաղապարված է Արևմուտքի դիվանագիտական այն կարծրատիպը, որ անընդհատ պետք է թմբկահարվի, բոլշևիկներին քննադատել և վատաբանել, որի համար Քեռի Սեմը իր ծրագիրը իրականացնելու համար վճարում է: Դարձել եք Արևմուտքի գործակալ, բայց առկա է, որ Դուք ընդամենը ներքին թշնամի եք, Ձեր գործունեությամբ թուլացնում եք երկրիը ամրացնող պնդօղակները:

    Թղթակցի այն հարցին - 2018թ. քաղաքական առումով բուռն է լինելու կառավարման համակարգի փոփոխության և այլն: Այդ առումով ի՞նչ սպասելիքներ կան 2018թ.:  Պատասխանը մեջբերեմ. – Անկեղծ ասաց, մեծ հաշվով չունեմ սպասելիք, կառավարման համակարգը պիտի փոխվի, նկատի ունեմ նախագահականից խորհրդարանականի: Հ. Պարոնյանի “Մեծապատիվ մուրացկաններում” Թատրոնի տնօրեն Հ. Վարդովյանը տեսնելով Աբիսողոմ աղային՝ նրանից հետաքրքրվեց, թե որքան աշխատավարձ կուզի թատրոնում ապուշի դեր կատարելու համար, ի՞նչ մեծ բան է կորցրել Վարդովյանը ՀՀ Աժ-ին ծանոթ չլինելով: Վարդովյանի կորցրածը ետ բերելու մեծ հնարավորություն կա, տիկին Թուխիկյան, Դուք կարող եք ժամանակավորապես գերեզմանից հանել ու հարություն տալ Վարդովյանին և հրավիրել Հայաստան, որպես Ձեր մշակութային “Խավարում” ցուցահանդեսի հյուր, անհրաժեշտություն չկա նրան ԱԺ տանել, նրան ուղեկցեք Հ. Թումանյանի անվան տիկնիկային թատրոն, տնօրեն Բաբայանը և Դուք լրիվ բավարարում եք Վարդովյանի պահանջներին, պետք է հայտնեք միայն աշխատավարձի չափը: Տիկնիկային թատրոնում նրան հանդիպելու մեծ պահանջարկ կլինի: “Մեծարգո” հյուրին հանդիպելու համարմիմյանց հրմշտելով տիկնիկաին թարոնի շենք են ներխուժելու ԼՏՊ-ը իր արհեստավարժ թալանչի տղերքով, Րաֆֆի Հովհաննիսյանը ԱՄՆ-ի “շպիոնի բուն”, Ֆլետչերի դիվանագիտական դպրոցով անցած, տեղական շպիոն, արևմուտքի ծառաները, փնթի գրող արվեստագետՎ. Մարտիրոսյանը իր շրջապատի ծերացած ընդիմադիրներով, “սարսափելի” կանանց խումբը տկին Հ. Խառատրյանի ուղեկցությամբ “դժողքի” տիրակալ տիկին Զ. Փոստանջյանը իր գաղափարակիցներով. “Ելք”-ական դեղնակտուցները, արևմուտքին ծառայող հասարակական կազմակերպությունների որոշ ղեկավարներ, միջազգային կառույցների ղեկավարների հետ հանդիպումների գլխավոր փորձագետ Ստեփան Սաֆարյանի ուղեկցությամբ:

        Թանգարանի տնօրեն Ն. Թուխիկյանը  երբ պետք է հասկանա, որ Հ. Թումանյանի տուն-թանգարանը Ս. Վրացյան կամ Աֆրիկովները չեն կառուցել և ոչ էլ “Խավարի տիրակալ” ԼՏՊ-ը իրեն հաջորդող նախագահները: Այդ շքեղ թանգարանը ես եմ կառուցել իմ գաղափարակից կոմունիստների ու ստեղծագործ հայ ժողովրդի հետ, գնահատելով Հ. Թումանյանին որպես ազգային մեծագույն արժեք, կակահավորել և թանկարժեք գիտա-մշակութային մասունքներով մեր  ժամանակին տուն թանգարանի տնօրենները եղել են խորագիտակ Հ. Թումանյանի ազգային պատմությանը: Հ. Թումանյանի եղբայրը՝ Ռոստոմը, Թումանյանների ընտանիքի սև էջը լինելով, գյուղի տանուտեր  իր անմարդկային արարքներով մնացել է համագյուղացիների հիշողության մեջ, Սակայն, շարունակեմ, նրա 3 տղաները, 30-ական թվականներին անհատի պաշտանմունքի տարիներին իրենց հակաազգային գաղափարների զոհը   դարձան 1957թ. հունիսյան պլենումում մենք ընդունեցինք մեր սխալը և մշակեցինք մեր թերությունները վերացնելու ուղղությամբ միջոցառումներ: 1921թ. մարտի 4-ին Հ. Թումանյանը «Կարմիր աստղ» թերթում հրապարակած իր նամակում .”Սրտի խորին կսկիծով հաստատ աղբյուրներից տեղեկացա, որ Երևանի հեղաշրջում ավանտյուրյա կատարողները կույր գործիք են հանդիսացել մի սոսկալի դավաճանության նույն հայ ժողովրդին ու նրա հայ Դատի դեմ, որ հեղաշրջումը կատարվել է արյունալի ոճիրներով: 1921թ. մարտին Հ. Թումանյանը գալիս է Հայաստան իր հեղինակությունը օգտագործելու՝ փետրվարյան ավանտյուրիայից տուժածների և հասարակությանը օգնելու նպատակով գնում է Էջմիածին, տեղի փրկության կոմիտեի ղեկավար՝ Վ. Տեր – Խաչատրյանը չի հանդուրժում նրա ներկայությունը և զեկուցագիր է գրում Ս. Վրացյանին հետևյալ բովանդակությամբ. “Լուրեր են տարածվել, Հ. Թումանյանը բոլշևիկների կողմից եկել է իբրև ներկայացուցիչ և յուր հեղինակավոր փսփսուկներով ու ներկայությամբ ժողովրդի մեջ հուզում է առաջ բերել: Մենք լավ ճանաչում ենք Թումանյանին և պահանջում ենք, որ երկրորդ Լեգրան չսնացուցենք Հայաստանի կրծքում, չգուրգուրենք որպես բանաստեղծ, կամ պետք է բանտարկել, չեզոքացնել կամ հեռացնել”,- այսպես են գնահատել Հ. Թումանյան ազգաին մեծ արժեքին մեր առաջին պետական այրերը՝ Ս. Վրացյանը և դաշնակցական պարագլուխները: Սակայն, շարունակեմ, Հ. Թումանյանը ընդունում էր հայ և ռուս ժողովուրդների բարեկամությունը, մեջբերեմ. “Մնում էր մեկը: Մեկը, որի վրա մատնացույց էին անում, նույնիսկ նրա երդվյալ թշնամիները, մնում է միայն Խորհրդային իշխանությունը: Հայ ժողովուրդը հո վաղուց էր սպասում բոլշևիկներին, նրա նույնացրած Ռուսի հետ: Էսպեսով մեջտեղը մնում է միայն Խորհրդային հեղափոխական Ռուսաստանը”: Որքան էլ քեզ համար տհաճ լինի Ն. Թուխիկյան, Հ. Թումանյանի այս թևավոր խոսքը՝ փայլուն գլխատառերով, պետք է  դաջվի նրա անունը կրող տուն-թանգարանի ճակատին: Բայց չեմ զարմանա, որ մի գեղեցիկ օր Թումանյանի տուն-թանգարանի շենքը կմասնավորեցվի երկիրը թալանող մի օլիգարխի կողմից և դարձվի առանձնատուն կամ խաղատուն, զարմանալի ոչինչ չկա, հիմա այդ երևույթը կոչվում է “օպտիմալացում” եթե գողծող դպրոցներ, մանկապարտեզներ փակվում և վաճառում են, մի տուն-թանգարանի օպտիմալացումը գրիչի մի հարված է: Իսկ թանգարանում եղած կահույքը և մեծարժեք մասունքը կուղարկվի Լոռվա Դսեղ՝ մեծ մտածողի ծննդավայր:

        Ներկայիս տնօրեն Ն. Թուխիկյանը Թումանյանի շենքի առջև, աստիճանների վրաինքնագլուխ “Խավարում” խորագրով ցուցահանդես էր կազմակերպել՝՝ չհամաձայնեցնելով Մշակույթի նախարարության հետ, որի նպատակն էր Արևմուտքի պահանջով վարկաբեկել և քննադատել կոմունիստներին, դա Ամերիկյան գաղափարը տարածելու ու եվրոպական կենցաղային աղբը Հայաստան բերելու մի նպատակ է: Զարմանալի է՝ ինչ իրավունքով այդ այլանդակությունը կատարվեց փառահեղ: Մեծն Թումանյանի տուն-թանգարանի  աստիճանների վրա Քեռի Սեմը որքան կանաչ դոլարներ “նվիրաբերեց” կազմակերպիչուհուն: 2017թ. ամռանը Մշակույթի նախարարի հրամանով այդ “Խավարոմ” ցուցահանդես այլանդակության “Ավգյան ախոռ”-ի իր կեղծ նյութերով, որը ներթափանցել էր հարևան հանրապետությունից, մաքրվեց, բայց կազմակերպիչը մնաց, որպեսզի Հ. Պարոնյանի հերոսներին հաջորդաբար բերի Հայաստան՝ իրենց կորցրածները գտնելու: Տիկին Թուխիկյանը այս անգամ ամենայն հավանականությամբ Հայաստան կբերի Կարապետ պեյ Երեմյանին, որը մի մզկիթ շինել տալով պատվավոր տեղ զբաղեցրեց Ազգային ջոջերի շարքում և դարձավ Հ. Պարոնյանի “Ազգային ջոջեր” ստեղծագործության հերոսներից մեկը: Սա է Լիբերալիզմ կոչված Արևմտյան քաղաքականությունը, որը եվրոպական կենցաղավարական աղբը ներմուծում է ավետյալ երկիր Հայաստանը և պարտադրանքը միասեռականների ամուսնության, համասեռամոլների, մանկապիղծների ակումբների, կոնչիտաբուծարանների կազմակերպումը: Մեծ երկիծաբան Հ. Պարոնյանը ավելի քան մեկ դար առաջ այսպես է բնութագրել Եվրոպա կոչված այդ ծերացած աշխարհամասին. "Աս է առաջադեմ Եվրոպան, աս է ճշմարիտ քաղաքավարություն ասվածը, եթե աս է՝ տուներնիս մեկեն պիտի կործանենք, ճշմարիտ քաղաքավարությունը ով չի ուզեր, ասիգա ճշմարտություն չէ, անամոթություն, անբարոյականություն է":

Գեղամ Գալստյան

Հայ կոմունիստ

Տնտեսագետները գնաճի կառավարման կարեվոր գործոն են համարում հայրենական արտադրության զարգացումը: Իսկ տեղական արտադրանքի զարգացում, նշանակում է նաեվ որակյալ մնասնագետների ներգրավում: Ինչ վերաբերում է արդյունաբերական քաղաքականությանը, այս ոլորտը խիստ ուշադրության կարիք ունի, նույնիսկ առանձին նախարարության կարիք կա:

Բաժին՝ Հայաստանում

Հունվարի 21-ին հարյուր հազարավոր ամերիկացիներ Թրամփի դեմ բողոքներով տարբեր ցուցանակներ էին կրում: Մի խումբ մարդիկ էլ Ֆլորիդայում էին ցուց կազմակերպել՝ նրա տան դիմաց:  Ցույցեր էին կազմակերպել նաև մոտ 200 շրջաններում: Մեծ քանակությամբ քաղաքագետներ խոստացել են միանալ Թրամփի դեմ կազմակերպած այդ ցույցերին: Միջին հաշվարկով մի քանի միլիոն մարդ մասնակցել են այդ ցույցերին: Ցույցերը վերաբերում էին բյուջեի պակասի հետևանքով՝ Թրամփի պետական  աշխատանքների դադարեցմանը:

 

Բաժին՝ Աշխարհում
Էջ 1, 2-ից

ՍՈՑԻԱԼԻԶՄ .AM

 

Հայաստանի Հանրապետություն
ք. Երևան,
(+37410)
E-mail: info@socialism.am

Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են: Մեջբերումներ անելիս հղումը socialism.am-ին պարտադիր է: Կայքի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուստառադիոընթերցումն առանց socialism.am-ին հղման արգելվում է: Գովազդների բովանդակության և մամուլի տեսության համար կայքը պատասխանատվություն չի կրում: