Մտորումներ աշխատավոր դասակարգի մասին

24 Հոկտեմբերի 2018

Արդյո՞ք ճիշտ է, որ շեշտում ենք երբեմն տեսությունների գիտական լինելու վրա, այդ թվում նաև Մարքսիստական տեսությունը որպես հեղափոխական մի տեսություն կապիտալիստական համակարգից սոցիալիստական համարգ անցնելու համար: Բոլոր տեսությունները պետք է ունակ լինեն իրենց համապատասխանացնել ժամանակի իրականությունների հետ, որովհետև այդ իրականությունները անընդհատ փոփոխության մեջ են գտնվում: Ամեն ինչ փոփոխության մեջ է, ուրեմն տեսություններն էլ, որ այդ իրականությունների ռիակցիաններն են, պետք է որ փոփոխվեն: Այստեղ երկու հարց է առաջանում՝ այս փոփոխությունների սահմանները ի՞նչքան է և այդ փոփոխության հիմքերը որոնք են: Փափոխությունների չափերը որոշվում են հենց իրականությունները, եթե դիտենք Մարքսիստական տեսությանը կնկատենք, որ դրանք մի շարք տեսություններ են, որոնք Մարքսը և Էնգելսը սահմանել են կապիտալիստական հասարակարգը բացատրելու համար, այսինքն պարզել են, թէ ինչպես է այդ հասարակարգը աշխատում, որ մեխանիզմներով և ինչպես է կյանքը ավարտվում և ինչը կփոխարինի նրան: Երբ խոսում ենք մի շարք երևույթների ու նրանց փոփոխությունների մասին, դրանք կարող են քանակային փոփոխություններ լինել որոշակի փուլի համար, և հետո ըստ դիալեկտիկական օրենքի հասնում է որակական փոփոխությունների փուլը: Սա վերաբերում է նաև կապիտալիստական հասարակարգին, ենթադրենք թէ 16-րդ դարում բուրժուազիան Եվրոպայում իշխանության հասավ և արդյունաբերական բուրժուազիան Անգլիայում առաջ եկավ ու հետո առաջացավ ֆինանսական բուրժուզաիան և բանվոր դասակարգը: Այս բոլորը համարվում են հասարակական քանակական փոփոխություններ, որոնք պայմանները ստեղծեցին հիմնական փոփոխությունները հասարակության մեջ: Բուրժուազիայի քանակական փոփոխությունները բանվոր դասակարգի զարգացման պատճառ դարձավ: Ոչ միայն բանվոր դասակարգը որպես հակակապիտալիզմի դասակարգ նրա դեմ է կանգնում, այլ այս երկու դասակարգերի հակասությունը անընդհատ զարգանում են կապիտալիզմի զարգացման հետ զուգահեռ: Այդ պայմաններում ավելանում է հարաբերական ու բացարձակ աղքատությունը: Երբ ասում ենք հարաբերական աղքատություն այսինքն փողատերերը կամ հարուստները ավելի են հարստանում և աղքատները ավելի աղքատանում: Այս երևույթը նկատելի է բոլոր կապիտալիստական երկրներում, սակայն տարբեր են նրանք, տարբեր կապիտալիստական երկրներում: Որոշ կապիտալիստական երկրներում, օրինակ Շվեդիայում և մի շարք սկանդինավյան երկրներում աղքատացումը ավելի քիչ է:
Բանվոր դասակարգը ունի ընդհանուր սահմանում, որ աշխատավարձ ստացող է և զուրկ է արտադրամիջոցներից: Սակայն մի փոքր արհեստանոցում կարող ենք նկատել, որ արհեստանոցի տերը աշխատում է բանվորի նման և շատ եկամուտներ էլ չունի, սակայն որոշ տեսանկյուներից կապիտալիստների նման է, որովհետև ինչ որ չափով վիճակը ավելի լավ է քան այդտեղի բանվորները և կյանքի մակարդակը ավելի բարձր է, բայց դեռ կապիտալիստ չէ: Նա երկակի կարգավիճակ ունի: Այսպիսով մի արհեստանոցում, որ 5 բանվոր են աշխատում, այդ արհեստանոցի տերը համարվում է մանր բուրժուա: Բանվորների այդ թվերի վրա չենք կարող շատ հենվել, որովհետև տեխնոլոգիան փոփոխության մեջ է, սակայն այն ինչ առանձնացնում է այդ մանր բուրժուազիային բանվոր դասակարգից այն է, որ եթե այդ հավելյալ արժեքը, որ ձեռք է բերում բանվորների շահագործումից, ծախսի իր կյանքի մակարդակի վրա, նրան չենք կարող անվանել որպես կապիտալիստ, որովհետև այդ օգուտը, որ ձեռք է բերում կապիտալ չէ, այլ փող է: Օրինակ մեկ միլիոն դոլար ունեցիր ու քո ճամբորդության ու առօրյա ծախսերի համար եթե ծախսես, կապիտալիստ չես համարվում: Դա փող է և կապիտալ չէ: Սակայն, երբ այդ փողը կամ գումարը ինչքան էլ որ ուզում է լինի և սկսի ավելանալ, դա կլինի կապիտալ: Կապիտալը ավելանում է բանվորի շահագործման հետևանքով: Վերոհիշյալ արհեստանոցի օրինակում արդեն արհեստանոցի տերը իր օգուտով մի ուրիշ արհեստանոց է բացում և բանվորներին շատացնում և շահը շատացնում, այսինքն բանվորներին շահագործելով ավելացնում է իր գումարը, որը կոչվում է կապիտալ:


Ռուբիկ Սարդարյան

ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՍՈՑԻԱԼԻԶՄ .AM

 

Հայաստանի Հանրապետություն
ք. Երևան,
(+37410)
E-mail: info@socialism.am

Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են: Մեջբերումներ անելիս հղումը socialism.am-ին պարտադիր է: Կայքի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուստառադիոընթերցումն առանց socialism.am-ին հղման արգելվում է: Գովազդների բովանդակության և մամուլի տեսության համար կայքը պատասխանատվություն չի կրում: