Պարզ չէ ՀՅԴ իրեն սոցիալի՞ստ է համարում թե ոչ. Հայացք նրանց տնտեսական սոցիալիստական ծրագրերին

03 Սեպտեմբերի 2018

«Հրապարակ» կայք էջը 2018 թվականի օգոստոսի 22-ին մի հարցազրույց է անց կացրել աշխատանքի և սոցիալկան հարցերի նախկին փոխնախարար, ՀՅԴ անդամ Թադևոս Ավետիսյանի հետ, որը ներկայումս կուսակցության բյուրոյի տնտեսական հետազոտությունների գրասենյակի ծրագրերի համակարգողն է: Դաշնակցությունը մինչ այժմ դեռ պարզորեն չի հայտարարում ինքը իրեն սոցիալիստական կուսակցություն է համարում թէ՞ ոչ: Նրանք այս հարցի նկատմամբ շատ պահպանողական ձևով են մոտենում և ավելի շուտ հարմարողական քաղաքականություն են տանում ըստ պայմանների:
Այս հարցազրույցի ընթցքում պրն. Ավետիսյանը անդրադարձել է տնտեսական ու քաղաքական մի շարք հարցերի, որոնց կանդրադառնանք ստորև և կփորձենք հասկանալ սոցիալիստական տնտեսական կամ քաղաքական համակարգի կապակցությամբ նրանց գաղափարների ու պատկերացումների հետ:
1-Ըստ պրն. Ավետիսյանի «Դաշնակցության օրակարգում եղել են երեք առժեքներ՝ արդարություն, ազատություն և համերաշխություն»: Այսինքն դաշնակցությունը այս երեք փուլերը անց կացնելով կհասնի հայ ժողովրդի համար ամենաիդեալական հասարակարգին: Աշխարհի սոցիալիստական կուսակցությունների մեծամասնությունը ավելի շուտ խոսում են «Ազատության կամ դեմոկրատիայից, հասարակական արդարությունից և վերջում սոցիալիզմից»: Դաշնակցության այդ երեք արժեքների վերջին իդեալ փուլը համերաշխությունն է կարծես: Որևէ բառ չկա սոցիալիստական համակարգի մասին, թեկուզ աջակողմյան սոցիալիզմի մասին: Որևէ խոսք չկա նաև, թէ այդ համերաշխությունը ինչպես կստեղծվի ու դա ինչպես կդառնա հայ ժողովրդի իդեալ հասարակարգը:
2-«Շուկայական տնտեսությունում կա շուկայի անտեսանելի ձեռքը, սա նեոլիբերալ տնտեսական քաղաքականություն է, որը բերել է ձախողումների, աղքատության և գործազրկության» ասում է պրն. Ավետիսյանը: Սա ճիշտ գնահատական է, որ պրն. Ավետիսյանը տալիս է նեոլիբերալիզմի տնտեսական քաղաքականության մասին: Հիմա իր առաջարկած ելքն այն է, որ պետք է «խթանել գործարարներին այս կամ այն քայլն անելու: Պետությունը պետք է կատարի իր պոզիտիվ պարտականությունները, պետք է կարգավորի շուկան»: Ի՞նչ է նշանակում պետության խթանելը, դաշնակցությունը չի խոսում հրաժարվել աստիճանաբար նեոլիբերալիզմից և չի առաջարկում համակարգի փոփոխություն, այլ ցանկանում է, երբ նեոլիբերալիզմը ձախողում է, պետությունը պետք է օգնության հասնի և երկրի նեոլիբերալիստներին ու կապիտալիստներին օգնի, որ հանկարծ չձախողեն իրենց տնտեսական քաղաքականության մեջ: Սա կատարվում է նեոլիբերալիստական երկրների կողմից ու դրա փայլուն օրինակը 2008 թվականի ճգնաժամի ժամանակահատվածն էր, երբ ԱՄՆ և Եվրոպական շատ երկրներ սկսեցին «Խթանել», և օգնության հասնել նեոլիբերալիստներին՝ օգտվելով ֆինանսական կապիտալի ներդրումից ու փրկեցին այդ փլուզվող շահագործող համակարգը:
3-«Պետությունը փող ծախսի մարդուն զբաղված դարձնելու համար, նրանց զբաղվածության խնդիրը պետք է լուծվի»: Շատ գեղեցիկ ցանկություն է, բայց արդյո՞ք կապիտալիստական համակարգում նման բան հնարավոր է: Պրն. Ավետիսյան, դուք եղել եք աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախկին փոխնախարար, բա ինչո՞ւ չեք կարողացել այդ գեղեցիկ ծրագիրը իրականացնել: Անպայման կասեք, որ ՀԿԿ-ն էր թելադրում քաղաքականությունը, դա չէ պատճառը, այլ կապիտալիստական համակարգում դա հնարավոր չէ ու պետության պարտականությունը չէ, հատկապես Հայաստանի նման ոչ զարգացած կապիտալիստական մի երկրում: Բացի դա, դուք ինչո՞ւ ուղղակի չեք խոսում և չեք ասում, որ աշխատանք ունենալը մարդու իրավունք է, որը պետք է ապահովի պետությունը: Սա կլինի սոցիալիստական մի տարր և ոչ թէ ցանկություն հայտնել, որ պետությունը փող ծախսի զբաղվածության համար, հաճախ փող ծախսելով էլ բավարար աշխատատեղ հնարավոր չէ չստեղծել ու անհրաժեշտ է տնտեսական համակարգի փոթոխություն:
4-«Պետությունը պետք է սուբսիդավորի կարոևր ոլորտները, որտեղ մասնավորը ներդրում չի անում: Պետությունը ներդրում անի ու ստեղծի ձեռնարկություն, հունի մեջ գցի, հետո փոխանցի մասնավորին»: Բայց ինչո՞ւ ավելի խելոք գործ չանի ու նման դեպքերում ոչ թէ հանձնի մի կապիտալիստի, այլ դարձնի ամբողջ կոլեկտիվի սեփականությունը: Ձեր նշած օրինակում ոչ մի խոսք չկա թէ այդ ոլորտի շահույթը ինչ է լինելու, պետությունն էլ փայաբաժին է ունենալու թէ նվիրելու է ու հարստացնելու է այդ կապիտալիստին, թէ աստիճանաբար ծախսած գումարը հետ է վերցնելու է գործատերից: Ձեր կարծիքով եթե պետությունները նման ձևով վարվեն որտեղից պետք է հայթայթեն եկամուտներ, որպեսզի հասարակական ծառայություններ մատուցեն ժողովրդին, հատկապես կարիքավոր խավերին: Ինչո՞ւ եք խուսափում խոսել մեծ օբեյկտների պետականացումից: Սոցիալիստները այդպես են վարվում հատկապես երկրի համար ստրատեգիկ և լավ եկամուտ ապահովող օբեյկտների հանդեպ:
5-Դաշնակցությունը երկար տարիներ եղել է Հայաստանի կրթության, բնապահպանության ու սոցիալական քաղաքականության պատասխանատուն, սակայն այս ոլորտների որակը նկատելիորեն չի փոխվել և նման մոտեցումները, որ պրն. Ավետիսյանը նշում է երբեք չի կիրառվել կամ գոնե չի ներկայացվել պետությանը կամ ժողովրդին, որպես նախագիծ և այլը:
6-Առողջապահության մասին խոսելիս դաշնակցությունը երբեք չի նշում, որ Անգլիայի նման հնարավոր է առողջապահությունը դարձնել անվճար և որակով: Սոցիալիստները այդպես են մոտենում այս հարցին և Սկանդինավյան ու Եվրոպական մի շարք երկրների օրինակը մեզ համար լավ ուղղեցույց կարող են լինել: Անհասկանալի է դաշնակցության «սոցիալիստական» մոտեցումը առողջապահության ոլորտի կապակցությամբ:


Դոկտ. Ռուբիկ Սարդարյան
Թեհրան 03/09/2018

ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՍՈՑԻԱԼԻԶՄ .AM

 

Հայաստանի Հանրապետություն
ք. Երևան,
(+37410)
E-mail: info@socialism.am

Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են: Մեջբերումներ անելիս հղումը socialism.am-ին պարտադիր է: Կայքի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուստառադիոընթերցումն առանց socialism.am-ին հղման արգելվում է: Գովազդների բովանդակության և մամուլի տեսության համար կայքը պատասխանատվություն չի կրում: