Արխիվ Հոկտեմբերի 2017 - ՍՈՑԻԱԼԻԶՄ.am

        Խոսքը վերաբերում է 20-րդ դարի առաջին կեսին հայ ռազմական ու պետական ասպարեզում գործած ամենահակասական կերպարներից մեկինՙ Դրաստամատ Կանայանին: Նրա հախուռն եւ արկածախնդիր բնավորությունը, առճակատումների սիրահար եւ հրահրող լինելը, փողասիրությունն ու հակառակորդներին եւ մրցակիցներին ամեն գնով ոչնչացնելու հատկությունը չեն վրիպել նրա կյանքին ու գործունեությանը անդրադարձած շատ պատմաբանների ու գրողներիՙ անգամ Չարենցի եւ Անդրանիկ Ծառուկյանի ուշադրությունից: Նրա կասկածելի կապերի մասին թափանցիկ կամ կիսաթափանց ակնարկություններ արել են նույնիսկ նրա կուսակիցները: Սակայն առաջին անգամն է, որ ամերիկյան CIA-ի հետ նրա առնչությունների, վերջինիս գործակալը լինելու մասին է վկայվում, հիմք ընդունելով ամերիկյան ապադասակարգված փաստաթղթերը, որոնց ծանոթացել է կանադահայ քաղաքական գործիչ Վիգեն Աթթարյանը (Viken L. Attarian), որի անգլերեն գրության այդ հատվածը թարգմանաբար ներկայացնում ենք ստորեւ: Ավելացնենք միայն, որ Վիգեն Աթթարյանը մարտահրավեր է նետում որեւէ մեկին, ով կհերքի իր բացահայտումները: «Ես խորն եմ ուսումնասիրել նրան», գրում է նա եւ առաջարկում այցելել «three Ws.cia.gov/library/readingroom/historical-collections» կայքը, որտեղ վերջին տասը տարիների ընթացքում շատ փաստաթղթեր ապադասակարգվել են (կամ գաղտնազերծվել) եւ դարձել հանրության սեփականությունը:

   «Այնտեղ դուք տպեք «PELOPS» անունը, որը Դրոյի (DROSTAMAT KANAYAN) ծածկանունն էր ամերիկյան կենտրոնական հետախուզական վարչության (CIA) շարքերում, եւ շատ հետաքրքական փաստեր կգտնեք. զեկույցներ, հանդիպումների արձանագրություններ, գումարների վճարումներ եւ զինամթերքի առաքումների (40-50-ական թվերին) մանրամասներ, նաեւ ապացույցներ, որ նա ընդգրկված է եղել Իրանում հակա-Մուսադեղյան շարժմանը, եւ Բեյրութում 50-ականների հակա-կոմունիստական գործունեություններին, որին զոհ գնացին հայեր, եւ որը հող նախապատրաստեց 1958-ի եղբայրասպան քաղաքացիական պատերազմի համար: Դա նաեւ այն շրջանն էր, երբ Անթիլիասի նոր կաթողիկոսի ընտրությունները պետք է կայանային: Վկայություններ կան նույնիսկ այն մասին, որ նախքան CIA-ի կողմից հավաքագրվելը, Դրոն առնչություններ է ունեցել Բրիտանական հետախուզական մարմինների հետ:
     Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունն (ARF) այնտեղ նշված է AIN սկզբնատառերով:
  Արխիվային նյութերը զարմանալի բացահայտումներ են պարունակում: Դրանցում անդրադարձ կա մասնակցելու 3-րդ (այո՛, երրորդ) համաշխարհային պատերազմի, որի ընթացքում Դրոն առաջարկում է ազատագրել Հայաստանը Խորհրդային Միությունից, նշելով, որ դա AIN-ի (ARF-ՀՅԴ) առաջնահերթ խնդիրն է: Թուրքիայից պահանջատիրության մասին ոչ մի խոսք չկա այնտեղ: Ընդհակառակը, փաստաթղթում կոչ է արվում հայերին սպասել մինչեւ թուրքերը ինքնակամ հողերը կզիջեն «ազատագրված» Հայաստանին: Ենթադրում եմՙ մեր «սեւ աչքերի» համար: Խոսք չկա նաեւ այն մասին, որ նման համաշխարհային պատերազմի պարագայում Հայաստանն էլ հիմնովին կարող է կործանվել:
Բայց խոսք կա այն մասին, որ ՀՅԴ-ն հաջողությամբ ձեռք կգցի Բարեգործականը (ՀԲԸՄ-ն):
  Ամեն ինչ ուղղակի ցնցող է: Պարզապես հետաքրքրական պիտի լիներ ծանոթանալ նաեւ KGB-ի կամ Օսմանյան գաղտնի ոստիկանության արխիվների հետ: Ո՞վ գիտի ինչ նորությունների կարող ենք դեմ հանդիման գալ դրանցում: Բայց պատրա՞ստ ենք, արդյոք, այդ ճշմարտությունների բացահայտմանը», ավարտում է Վ. Աթթարյանն իր գրությունը:

Աղբյուրը` "Ազգ" օրաթերթ 

    Հայ ազգի կենած ուժը դարերի ուղղահայացում եղել է մեծ հավատքը առ Աստված, և ամուր, կայուն ընտանիքի ազգ բարձրացնելը: Այս եղածների սկիզբը և ավարտը միայն սահմաններ են, որոնք կազմում են “չափ”, թե ինչ ենք մենք և ինչ ենք զգում` ընդառաջ գնալով հայրենիքի հետքին:

   Այսօր առկա են մեկուսացումներ:  Երբեմնի բարիքների բնածին, զուսպ մտորման, ամուր ընտանիքի կառուցողական հիմքն այս օրինագծին ենթարկելով ռիսկի` կարող ենք  սայթակեցնել այն վեհ զգացմունքները, որոնք դեռևս չեն ծառայում մեծամտանալու:

       Ենթարկելով օրինագիծը մեր “պոռթկուն” իրականությանը, չպարզեցված, չհստակեցված, իբրև թե ճշմարտությունները ի ցույց ենք դնում հայ ընտանիքի զարկված և զրկված դրոշմները: Ներմուծվող եվրոպամեդ (օրենքա-բարդերով) ուզում ենք 21-րդ դարի բռնության օրենքի ճանապարհը փակել:

 Սոցիալական և տնտեսական “տոռնադոների” բարոյահոգեբանական անհավասարակշիռ վարքագծերի տևականությունը ոչ միայն բռնության քույր են դարձել, այլ բռնությունների “քավոր”, որի մոմի լույսի տակ երևում է, որ գյուղացի Համբոյի տունը կռիվ է ընկել, մեկ այլ տեղ, ոչ (Սիթիում), թե ինչ պատահեց, երբ շաքարամանից  երկու կտոր շաքար պակասեց, մեկ ուրիշ տեղ ժիր Մարոն, դուրեկան հայտվում է կիսաբաց լուսամուտներում, որտեղ տաղավարիկից “իմ ընկեր Նեսոն նայում էր ծակ չուխա հագնող Տիգրանիկին”, “Անուշ” –ի Նանը հուսահատ էր ադաթից, աղջիկ պարոն` Նատոն հուզված էր թանկացումներից, իսկ “Եռանկյունու” Գասպարը` վերևից գոռում էր, - Ուստա, Համոն փողը չի տվել, իսկ կիսաբաց դռներից ներս այդպես էլ չենք հասկանա, թե (Մկրտիչները,  երբ և որտեղից ետ դարձան):

       Օր-օրի ավելի միայնակ անկում է ապրում մարդ-Մանասը, իսկ եթե   իր ոտքը շեմքից դուրս է դրել, ուրեմն Երկիրը` երկիր էր, կամ Երկիրը երկիր է ման գալիս:

- Էդ բարկանում ես աղա ջան, պայմանը պայման է…

Հեղինակ` Նաիրա Հայրապետյան

ԱՎԱՆԳԱՐԴԻՍՏ Սոցիալիզմի արագամտության ոգին, որակով հուզմունք էր փնտրում նորագույնում:

Մուրճը պատերի միջով անցնելով, որպես հիշողություն, չգտավ իր ազնիվ շինարարին, ավելին` շեները դարձել էին հայելուկ ծխնելույզներ, որի վառարանի փայտի ճրթճրթոցի մեջ վանկեր էին մոռացված էսթետիկ անցիալի: Մանգաղը նույնպես տարակուսած էր, հնձելու բան չէր մնացել:

Հեռվում երևացող ասպարեզի դերանուններն իրենց հեքիաթի ապարանքից, արևը մեկ մատով փակած, լուսինը կրում են իբրև գլխարկ:

Մայր Հայաստան կոթողի անդող հայացքը Հաղթանակի բարձունքից փնտրում էր  “ՀԵ~Յ ՁԵԶ ՄԱՏԱՂ ԲԱՆՎՈՐ ՏՂԵՐՔ “–ի բանվորի արձան հետագծի աճուրդի գործիքները, որոնք պրոլետարից պրոֆեսորներ ձուլելով, հայտնվեցին չուգունե ժամանականորմում:

Ստեփան Շահումյանի կոթողը կարծես թե սովորել է լռությամբ խոսել, տեսնելով  փոփոխված խաղերի քամու գույնը :

Այնպես ուզում եմ անունդ գրել կեսգիշերային խաղատան  նավուսին:

Այնպես ուզում եմ անունդ հիշել, երբ կսպառեն տնտեսածդ:

 

Հեղինակ` Նաիրա Հայրապետյան

   Ս/թ հոկտեմբերի 18-ին Պեկինում իր աշխատանքները սկսեց Չինաստանի Կոմունիստական կուսակցության XIX համագումարը: Համագումարի աշխատանքներին մասնակցում են 2200 պատվիրակներ:

      Չինաստանի նախագահ, Չինաստանի Կոմունիստական կուսակցության գլխավոր քարտուղար` Սի Ցզինպինին և համագումարի պատվիրակներին ողջույնի ուղերձներ է հղել Հայաստանի Առաջադիմական միացյալ կոմկուսի նախագահ Վազգեն Սաֆարյանը:

Ստորև ներկայացնում ենք այդ ուղերձները:

 

   

 

 

Председателю КНР,

Генеральному секретарю ЦК КПК,

Господину Си Цзиньпину

 

Глубокоуважаемый господин Си Цзиньпинь!

Позвольте от имени Прогрессивной Объединенной Коммунистической партии Армении и себя лично поздравить Вас и делегатов XIX съезда и пожелать Вам  плодотворной и успешной работы во благо китайского народа.

На сегодня КПК является  флагманом мирового социализма. Мы – армянские коммунисты, радуемся и гордимся успехами КНР под руководством КПК. Вы являетесь достойным  продолжателем лучших традиций руководящих коллективов партии и ЦК КПК.

В сложной международной обстановке, несмотря на трудности, Вам удалось продолжить дело всестороннего построения среднезажиточного общества Китая. За годы Вашего руководства страной и партией, китайская экономика прочно заняла ведущее место в рейтинге развитых экономик мира /второе место/, а номинальный ВВП на душу населения вырос почти втрое. Это при том, что Вы возглавляете крупнейшую страну мира с населением 1,4 милиарда человек из которых 90 млн человек являются членами КПК.

 Мы уверены, что Ваши достижения будут оценены соратниками по партии и народом и Вы будете переизбраны на XIX съезде главой ЦК КПК и достойно поведете КНР к новым высотам.

Во время первого публичного выступления на посту Генерального секретаря, после XVIII съезда, Вы провозгласили твердую решимость управлять государством и КПК в  интересах народа, взяв девиз – «Стремление народа к прекрасной жизни – цель нашей борьбы».

Вами также была предложена в 2013г. новая концепция Великого шелкового пути – «Один пояс – один путь», которая открывает новые возможности глобального взаимовыгодного мирного сотрудничества множества стран и народов.

Прогрессивная Объединенная Коммунистическая партия Армении глубоко заинтересована в успехах  КПК  – как нового центра силы, гаранта политической и экономической стабильности не только самого Китая, но и всего мира.

Успехов Вам во всех Ваших начинаниях!

 

Вазген Сафарян

Председатель Прогрессивной Объединенной

Коммунистической партии Армении

 

 ---------------------------------------------------------------------------------------------------

Делегатам и участникам  ХIХ съезда Коммунистической партии  Китая

 

Уважаемые  товарищи!

Позвольте от имени  Центрального комитета Прогрессивной объединенной  компартии  Армении передать вам наши сердечные поздравления и пожелать плодотворной и успешной  работы.

Нам приятно констатировать, что в отчетном  докладе   ХVIII съезда  КПК намеченные директивные планы по построению среднезажиточного общества, ускорению темпов продвижения социалистической модернизации и достижению новых побед социализма с китайской спецификой  в новых исторических условиях, успешно реализуются. Убедительным свидетельством тому является  неуклонно прогрессирующий рост  ВВП Китая,  утвердивший страну на втором  месте в мировой экономике, что привело к  увеличению  номинального ВВП Китая почти в три раза на душу населения.

Современные реалии полностью подтверждают, что социализм с китайской спецификой - это знамя сплоченности и поступательного движения вперед.

Под руководством  КПК  современный Китай стал сильной, процветающей, социалистической страной, где  Коммунистическая партия поистине  является ведущей политической силой Китая.

Социализм с китайской спецификой стал развитием теории марксизма и представляет собой  научно–теоретическую систему, унаследовавшую  лучшие традиции марксизма-ленинизма, идущую в ногу со временем. Это достижение является основополагающим в длительной практике КПК, историческим вкладом пяти поколений ЦК КПК и Руководящих коллективов партии в историю возрождения великого китайского народа и государства.

Мы, коммунисты Армении, с восхищением следим за успехами и достижениями КПК в сфере проведения социально-экономических реформ, приведших в столь короткий исторический период к впечатляющим успехам. Мы изучаем Ваш весьма поучительный опыт и стараемся его использовать в нашей действительности. Дорогие товарищи, успехов Вам и новых достижений!

 

Вазген Сафарян

Председатель Прогрессивной Объединенной

Коммунистической партии Армении

 

 

 

 

 

 

 

Ստորև ձեզ ենք ներկայացնում Պորտուգալիայի կոմկուսի միջազգային հարաբերությունների ու գործադիր խորհրդի անդամ ընկեր Ալբանու Նունեշի ելույթի կարևոր մասերից, որը տեղի է ունեցել  2015 թվականի մայիսի 24-25-ին «Միջազգային Կոնֆերանսում» Պրահագա քաղաքում: Այս կոնֆերանսը կազմակերպել էր Չեխոսլովակիայի կոմկուսը:
Պորտուգալիայի կոմկուսի տեսակետից աշխարհի ներկա վիճակը ունի չորս հիմնական բնութագրեր՝

1-Սովետական Միության բացակայության հետևանքները և սոցիալիզմի պարտությունը, շահագործողների հակահարձակումը և իմպերիալիզմի ոտնձգությունները,

2- Կապիտալիզմի կառուցվածքի ճգնաժամի խորացումը, որը իր մեջ պարունակում է պարբերական ու երկարատև ճգնաժամեր,

3-Չինաստանի տնտեսության վերելքը,

4-Մասսաների և աշխատավորների դիմակայությունը հատկապես Լատին Ամերիկայում և Եվրոպայում, որոնք հանգեցրել են դրական առաջխաղացումների:
Մենք գտնվում և պայքարում ենք խիստ անկայուն ժամանակահատվածում, օրըստօրե պարզ է դառնում, որ ամենահետամնաց ու ագրեսիվ իմպերիալիզմի մասը կապիտալիզմի ճգնաժամից դուրս պրծնելու նպատակով իր հույսը դրել է ֆաշիզմի վրա: Ֆաշիստական համակարգի պարտադրումը Ուկրանիայում և Ռուսաստանի հետ զինյալ առճակատումը անհանգստացնող է: Տնաքանդ պատերազմի վտանգը շատ լուրջ է:
Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի դասերը չպետք է մոռացվեն: Պատերազմը անխուսափելի չէ: Դա կոմունիստների պարտականությունն է, որ ուժեղացնեն իրենց միջազգային համագործակցությունը: Նրանք հավատացած են, որ խաղաղության համար և ֆաշիզմի դեմ պայքարելը շաղկապված է հասարակական ու սոցիալիզմի առաջխաղացման հետ: Պորտուգալիայում 1974 թվականի հեղափոխությունը մեծ ձեռքբերումներ ունեցավ ժողովրդի համար: Չնայաց դրանց ազդեցությունը նվազել է կամ ոչնչացել, սակայն դա Պորտուգալիայի ժողովրդի համար դեռ ներշնչող պայքարի գործոն է համարվում: 39 տարվա աջակողմյան քաղքականությունները և 29 տարվա «Եվրոպայի տնտեսական հասարակության մեջ ինտեգրման» ծրագրերը երկիրը տարել են դեպի տնտեսական աղքատության ու արտադրության հիմքի ոչնչացման և պետական հասարակական ծառայությունների քայքայման: Դրանց հետևանքով կոմունիստական կուսակցությունը ստիպված է եղել աշխատել ազգասիրության առաջադիմական ուղղությամբ, որպեսզի փոխարինվեն այդ քաղաքականությունները:
Այն ինչ անհրաժեշտ է, Պորտուգալիայի կոմկուսի հզորացումն ու ժողովրդային շարժման տարածումն է: Կոմկուսը իր աշխատանքները հիմնականում կենտրոնացրել է զարգացած դեմոկրատիայի ձեռքբերման վրա:
Կապիտալիզմի զարգացումը և քաղաքական ու տնտեսական ուժի կենտրոնացումը, հասարակության դժգոհ խավերի առաջացման և դասակարգային բազաների տարածման պատճառ են դառնում, որոնք ցանկանում են իմպերիալիստական մոնոպոլիստական ընկերությունների ուժերի սահմանափակում: Նման երևույթները առաջացնում են հակասություններ ու ստրեսներ, որոնք հաճախ ավարտվում են հասարակական դժգոհություններով ու անհնազանդություններով: Որոշները մեզանից հարցնում են, որ արդյո՞ք սոցիալիստական կուսակցությանն էլ ընդունում եք համագործակցել ձեզ հետ այս ընթացքում, մենք ասում ենք, ոչ, որովհետև այդ կուսակցությունը անցյալ 29 տարիների ընթացքում համագործակցել և դաշինքի մեջ է եղել հետադեմ ուժերի հետ: Սոցիալիստական կուսակցությունը հավակնում է, որ ձախակողմյա է և իրեն ձախ կուսակցության դիրքից է արծածում, ինչպես որ դա կատարում են նաև մյուս երկրներում: Իսկ մեր կուսակցությունը որևէ քաղաքական ուժին գնհատում է ոչ թե նրա անունով կամ կոչումով, այլ նրա տեղը կամ դիրքը որ ունի դասակարգային պայքարի ժամանակ:
Եվրոպայում նաև ազգային ասպարեզում պայքարը ճակատագրական է: Այն տպավորությունը, թե իբրև հասարակական փոփոխությունները իմպերիալիզմի համաշխարհային լինելու շրջանում, կարող են իրականացվել միայն վերազգային մակարդակով և էլիտարների միջոցով և այլևս պայքարը ազգային ու ժողովրդական մակարդակով ազդեցիկ չեն, մի կողմ է դրվել: Այդ սխալ պատկերացումը մեծ վնասներ է տվել կոմունիստական շարժմանը և ներկայումս էլ տալիս է: Նման տպավորությունը պատճառ է դարձել, որ թերագնահատել ազգային իշխանության հարցը և պայքարը գերազգային կապիտալիզմի և մեծ ուժերի դեմ և դա հող է պատրաստել մանր բուրժուազիայի հետադեմ նացիոնալիզմի առաջացմանը: Այսպիսով մեր ինտերնացիոնալիստական համերաշխությունն ու համագործակցությունը անհրաժեշտություն է դառնում:
Երբ իշխող դասակարգերը բոլոր երկրներում իրենց ուժերը մոբիլիզացնում են հակաաշխատավորական շարժման դեմ, կոմունիստներն ու մյուս առաջադիմական ձախակողմյա ուժերը պարտականություն ունեն գտնեն ընդհանուր ու ազդեցիկ ճանապարհներ իրենց պայքարում: Եվրոխորհուրդը առանց ՆԱՏՈ-ի անհրաժեշտություններ է ստեղծում կոմունիստների համախմբաված աշխատանքի համար: Պատմությունը ցույց է տալիս, որ Եվրոպայում կապիտալիզմի ինտեգրացումը հիմնական գործոնն է եղել Եվրոպայի կոմունիստական կուսակցությունների միջև անհամաձայնությունների առաջացման համար:
Եվրոխորհրդի նկատմամբ տարբեր դիրքորոշումները չպետք է կումունիստների և ձախ ուժերի միջև պառակտման պատճառ դառնան:


                                                                                                                                                                         Պատրաստեց՝ Սևակ Հակոբյանը

Գեղարքունիքի մարզի Նորատուս համայնքից Հակոբյան Վասիլը, որը ժամանակին 350 կով է ունեցել և հիմա 30 կով ունի, այս տարի խոտ շատ է կուտակել և ցանկություն ունի ավելացնել կովերի գլխաքանակը։ Հայրենական ապրանք արտադրողների միությունը Հակոբյան Վասիլի հետ համատեղ դիմել է կառավարություն՝ էժան վարկեր տրամադրելու խնդրով, սակայն մինչ այժմ հարցը քննարկման փուլում է. «Կարծումե մ, որ այսօր էլ շատերը կան, որ կցանկանան մսամթերքի ու կաթնամթերքի արտադրություն կազմակերպել»,- ասում է միության նախագահ Վազգեն Սաֆարյանն ու մի քանի տվյալ բերում։ Ըստ այդմ՝ 1989 թ.-ին Հայաստանում արտադրվել է 76,8 հազար տոննա միս, ներմուծվել է 73,3 հազար տ։ Իսկ այսօր միայն 4800 տ խոզի միս ենք ներմուծում, հիմնականում՝ բրազիլիայից։ Կարագը հիմնականում դրսից է բերվում, մեծ մասը՝ Նոր Զելանդիայից՝ 5,9 դոլարով, վաճառվում՝ 6,3-ով, ու ըստ լուրերի՝ կարող է նորից գները բարձրանան։

«Խնդիրն այն է, որ կառավարությունը պետք է օգնի գյուղացիական տնտեսություններին, պետք է փոխի իր մոտեցումները, կազմակերպի տեղական արտադրության խթանում,- ասում է Վազգեն Սաֆարյանը։- Խոյեցյան ազգանունով մի մասնագետ առաջարկում է տուրիզմը զարգացնելուն զուգահեռ մշակել նաև քաղաքականություն, որպեսզի համայնքներում կովերին հավաքեն մի տեղ, միասնական ֆերմերային տնտեսություն կազմակերպեն` զբաղվեն գյուղ մթերքի արտադրությամբ։ Այսպիսով՝ կովերին կհավաքեն մի տեղ, ու արտաթորանքն էլ կմշակեն  որպես պարարտանյութ օգտագործելու համար»։

Մի խոսքով՝ առաջարկներ ու ելքեր կան, մնում է, որ կառավարությունն օգնի գյուղացիական տնտեսություններին, լուծումներ առաջարկի ու օգնի իրագործել։ 

Բաժին՝ Հայաստանում

   Ընդհանուր «Բարեկեցության» պետության համար պայքարը,  հանրության մեծամասնության համար  անհրաժեշտ պայքար է: Սա մի ծրագիր է, որտեղ հնարավոր է բոլոր ձախ ուժերին համախմբել դրա շուրջը, սակայն չի կարելի դրա թերություններն ու սահմանափակումները անտեսել: Սա մի ծրագիր է, որի նպատակը «Կապիտալիզմ մարդկային դիմակով» ստեղծելն է, սակայն ձախ ուժերի մեծ մասը ցանկանում է ստեղծել «Սոցիալիզմ մարդկային դեմքով»-ը: Արդյո՞ք երկրորդի ընդունումը նշանակում է առաջինի մերժում:

   Սոցիալ Դեմոկրատիայի ձևավորման ու էության ուսումնասիրությունից հետո, արդեն ժամանակն է կարճ հայացք նետել դրա վերջին փորձառությունների վրա: Անդրադառնանք վերջին շրջանի երկու կարևոր փորձերին Եվրոպայում, Շվեդիայում և Ֆրանսիայում: Շվեդիայի հայտնի տնտեսագետ ու սոցիալ դեմոկրատ Ռուդոլֆ Միդները (Rudolf Meidner) և մյուս տնտեսգետները (Օրինակ Ջան Ստուարտ Միլը և Դեյվիդ Ռիկարդոն) աշխատավորների աշխատավարձի մասին մի «Մոդել» են ստեղծել, որը կոչվում է «Գոստա Ռեհն» մոդել (Gösta Rehn), որտեղ նրանք համոզմունք են հայտնում, որ աշխատավարձերի բարձրացումը կարելի է միայն ու միայն կապիտալի շահի բարձրացման դեպքում: Նրանք գտնում են, որ աշխատավորների աշխատավարձի բարձրացման հարցում բանվորական արհմիությունների միջամտությունը միայն վնասի պատճառ կարող է դառնալ ու արգելք կհանդիսանա բանվորի ու գործատերի բնական հարաբերություններում: Սակայն ձախակոմյանները և շատերը այս տեսությունը չեն ընդունում:    

   Սնանկության դեպքում բնականաբար աշխատավորները քիչ շահավետ բաժիններից տեղափոխվում էին ավելի բարձր շահավետ ստացող բաժիններ: Պետական սեկցիայի բանվորներին ու գրասենյակային աշխատողներին սնանկացումը չէր սպառնում և նրանց աշխատավարձը ճշտվում էր բարձր շահավետ բաժինների աշխատավարձի հետ համաչափ: Երբեք նպատակը աշխատավարձերի միևնույն դարձնելը չի եղել, օրինակ հասարակ մի ուսուցչի աշխատավարձը մեծ տարբերություն ունի մասնագետ մի բժշկի աշխատավարձի հետ:

  Բանվորների աշխատավարձը քիչ շահավետ մի արտադրամասում, որևէ գյուղում, հավասար չէր նույն գյուղում մի ուրիշ շահավետ ունեցող արտադրամասի բանվորների աշխատավարձի հետ: Ուրեմն մի աշխատավոր ստիպված էր հարմար գործ գտնելու համար կիլոմետրեր հեռու աշխատանք փնտրել: Այս կարգավիճակը տնտեսական ճնշման պատճառ էր դառնում և աշխատավորների ընտանիքների և պետության վրա: Շվեդիայի պետությունը դժգոհությունները նվազեցնելու և աճն ու անգործության ցածր մակարդակը  պահպանելու նպատակով տարբեր ապահովագրություններ էր ստեղծում: 1971 թվականին Շվեդիայում մի նախագիծ հաստատվեց, ըստ որի «Բանվորական արհմիության կենտրոնական ֆեդերացիայի համագումարը» (LO)-ն  հանձն առավ ուսումնասիրելու կոլեկտիվ կապիտալի  հիմնադրամ ստեղծելու համար: Ռուդոլֆ Միդները և մի քանի ուրիշ մասնագետներ այս հանձնարարությունը հանձն առեցին: 1975 թվականին նրանց առաջարկած ծրագիրն այն էր, որ բարձր շահավետ ընկերությունների «Հավելյալ Շահերը» կուտակվեն հիմնադրամում` արհմիությունների հսկողության ներքո և դրանցից օգտվել կոլեկտիվ սեփականությունների տարածման նպատակով: Ըստ այս առաջարկված ծրագրի` որոշված էր տվյալ ընկերությունները իրենց օգուտի 20 տոկոսը  տրամադրեն այդ հիմնադրամին: Արդյունքում աստիճանաբար տասնյակ տարիների ընթացքում կապիտալիստական սեկցիան կոլեկտիվի սեփականությունը պետք է դառնար: Այս ծրագիրը հաստատվեց «Բանվորների Արհիմութենական Կոնֆեդերացիայի Համագումար»-ում: Սակայն անմիջապես մեծ ռեակցիաներ առաջացրեց: Ժամանակի սոցիալ դեմոկրատների ղեկավար «Oլաֆ Փալմե»-ն հայտարարեց, որ այս առաջարկը այնպիսի քայլ է, որ ես երազում էլ չէի պատկերացնում: Այդ նախագծի կողմնակիցները հայտարարեցին, որ մենք ուզում ենք մեր ապագայի համար որոշում կայացնել և կուտակված գումարների մի մասը օգտագործել արդյունաբերության վերակառուցման համար: «Կենտրոն Կուսակցության» ղեկավարը պնդեց, որ նման  հիմնադրամի ստեղծումը նշանակում է պետական սոցիալիզմի հաստատում, արևելյան սոցիալիզմի տեսակից:    

   Շվեդիայի բուրժուազիան իր ամբողջ ուժերը հավաքեց ու 1983 թվականին կարողացավ 75 հազարանոց ցույց կազմակերպել Ստոկհոլմում: Սոցիալ դեմոկրատները առաջարկած ծրագրից դժգոհ էին, սակայն դա իրականացրեցին շատ նոսրացված ձևով: Օրինակ ընկերությունները պարտավորվեցին իրենց օգուտների համար հարկ վճարել: Աստիճանաբար սոցիալ դեմոկրատները հետ նահանջեցին իրենց ծրագրերից ու ժամանակի վարչապետ Ինգուար Կարլսոնը խոշոր արդյունաբերողներին խոստացավ, որ իրավունք չի տալու նման ծրագրեր իրականանան և որոշ մեծ գործարանատերեր, որ երկիրը թողել էին, կրկին վերադարձան Շվեդիա: Այդ հիմնադրամը հենց սկզբնական շրջանում, որ կիսատ-պռատ ձևով իրականացվել էր 1991 թվականի բուրժուական պետության կողմից` լուծարվեց: Ինչո՞ւ Շվեդիայի սոցիալ դեմոկրատիայի շարժումը, որը ենթադրվում էր, որ շատ իրատես է, այդ վիճակին  հասավ:  

       Ֆրանսիայում, 1981 թվականին Ֆրանսուա Միտերանը իշխանության հասավ ձախակողմյա շատ ուժերի աջակցության ներքո (հատկապես կոմունիստական կուսակցության ու ռադիկալ ձախ կուսակցության): Նա կարողացավ 110 կետանոց մի ծրագրով ժողովրդի վստահությունը շահել ու դառնալ երկրի նախագահ: Միտերանը այն մարդն էր, որ անցյալի իր կենսագրությունում ծառայություն էր ցուցաբերել «Վիշի» հետադիմական համակարգին, մասնակցել էր դիմադրողական շարժմանը, մասնակցել էր Ալժիրի ազատագրման շարժման ճնշմանը, չնայած, որ հետագայում  հայտարարեց, որ իր արածից փոշմանել է: Ալժիրի պատերազմի ժամանակ անգամներ կախաղան բարձրացնելու դատերը հաստատել էր, մինչև, որ 80-ական թվականներին ինքը կախաղան հանելու արգելքի օրենքը ստորագրեց: Պատերազմից հետո դարձավ հակակոմունիստական պրոպագանդայի լիդեր, մինչև որ 80-ական թվականներին կոմկուսին հրավիրեց մաս կազմել իշխանությանը: Նա տասնյակ տարիների ընթացքում հանրապետական սոցիալիստից վերածվեց ռադիկալ մի անձնավորության: Նա ասում էր` մի անձնավորություն, որ չկարողանա կտրվել կապիտալիստական հասրակությունից ու համակարգից չի կարող սոցիալիստական կուսակցության անդամ լինել:  

   Միտերանի լոզունգներում և ծրագրերում ընդգրկված էին հետևյալ հարցերը՝ աշխատավարձի բարձրացում, շաբաթական 39 ժամ աշխատանք, տարեկան հինգ շաբաթ արձակուրդ, որոշ արդյունաբերական օբեյկտների ու բանկերի ազգայնացում, թոշակառուների թոշակի բարձրացում, բժշկական ապահովագրության պայմանանների բարելավում, քիչ եկամուտ ունեցող ընտանիքների բնակարանների պայմանների բարելավում, գործազուրկների պայմանների բարելավում, նոր տեխնոլոգիաների օգտագործում, ապակենտրոնացման օրենքների հաստատում, արհմիությունների իրավունքների տարածում, հարստության վրա հարկերի նշանակում, կրթական համակարգի բարելավում և այլ բաներ այս շրջանի ձեռքբերումներից էր: Երբ Միտերանը իշխանության հասավ, հայտարարեց, որ «նրա միասնական ճակատի ծրագիրը հեղափոխական  ծրագիր չէ: Ֆրանսիայի ժողովուրդը մի համընդհանուր ծրագրի են քվեարկել, որ կիրականացվի: Սա դասակարգային պայքարին վերջ դնելու եղանակներից մեկն է: Մենք ուզում ենք համախառն տնտեսությունը տարածել: Մենք Մարքսիստ-լենինիստ հեղափոխականներ չենք»: Այդուհանդերձ, Ֆրանսիայում կապիտալիզմը շատ չբարձրացավ, կապիտալիստները խիստ դժգոհ էին վարձակալության ծախսերի բարձրացումից, կաթոլիկները բողոքում էին կրթական համակարգի փոփոխություններից ու սեկուլարացումից, հողագործները մտահոգված էին հողագործական նյութերի գներից: Ճգնաժամը ուժեղացավ և ֆրանկի արժեքը ընկավ: Երկու տարվա ընթացքում միասնական ճակատը կարողացավ առաջադիմական շատ քայլեր վերցնել, սակայն հիմնականում կապիտալիստների ցույցերի հետևանքով պարտվեց: Արդյո՞ք սա հայտնի ճակատագիր էր:

   Վերոհիշյալ օրինակներից կարելի է եզրակացնել, որ դժբախտաբար այսօրվա սոցիալ- դեմոկրատիան մի կողմ է դրել անցյալի ռադիկալ շատ գաղափարներ: Հարցը այն չէ, որ հնարավոր չէ ռեֆորմիստական տակտիկաներով հասնել որոշ հաջողությունների: Սոցիալ դեմոկրատիան ցույց է տվել, որ հնարավոր է որոշ հաջողություններ ունենալ: Ձախակողմյան ուժերի դժվարությունը այդ հաջողությունների պահպանումն ու ձեռքբերումների շարունակումն է: Սոցիալ դեմոկրատիան ցույց է տվել, որ որոշ հաջողությունների հասնելու համար հնարավոր է դասակարգային հաշտեցում, սակայն մյուս կողմից սոցիալ դեմոկրատիայի անցյալից մենք սովորում ենք, որ արտադրության ու կապիտալի հսկողությունը դասակարգային հաշտեցման միջոցով հնարավոր չէ: Սոցիալ դեմոկրատիան մեզ սովորեցնում է քաղաքական պրագմատիզմի կարևորությունը, սակայն միևնույն ժամանակ սովորեցնում է, որ մենք կարիք ունենք  սոցիալիստական տեսության ընկալման:

 

                                                                                                                                                                       Վարդան Ղազարյան

 

 

Հետևյալ հարցը ուղղվեց Ռոբերտ Էլբրիթոնին.


- Որևէ կասկած չկա սոցիալիզմի գաղափարախոսության դրական ազդեցությունների մասին կապիտալիզմի կամ ընդհանուր մարդու զարգացման վրա: Դուք նշեցիք այն երկրները, որոնք շարժվել են դեպի սոցիալիստական հեղափոխություններ, զարգացած երկրների շարքում չեն եղել: Ճիշտ է, սակայն մենք Գերմանիայի հեղափոխության փորձը ունենք, որտեղ սոցիալ դեմոկրատները հզոր էին ու հայտնի մարքսիստներն ու սոցիալիստները ղեկավարում էին շարժումը: Գերմանիան արդյունաբերական զարգացած երկրների շարքում էր, սակայն սոցիալիստական հեղափոխությունը նույնիսկ Գերմանիայում պարտվեց: Կարծում եմ այս հարցը վերադառնում է ձեր այն «Հեղափոխություն և Բարեփություն» խոսքին:


Ռոբերտ Էլբրիթոն - Մենք պետք է սովորենք անցյալի պարտություններից, սակայն հնարավոր է անցյալը փնտրելու համար, մի տեսակ հասարակ պատասխան գտնելու գործը ծայրահեղություն լինի, օրինակ մտածել երանի թէ հետևեինք Տրոտեսկիին, Մաոին կամ ուրիշ որևէ մեկին, կարծես թէ դեպի սոցիալիզմ մի ուղիղ ճանապարհ կա, որը մեկը Աստվածային ձևով պատկերացրել է և պետք է այդ ճանապարհով գնալ: Այս տեսակ մտածելակերպը կրոնական է և կրոնական ոչ մի արմատականություն չի հանգեցնում սոցիալիզմին: Սեկտորիստական կամ անջատողական տեսակետները և ձախակողմյա խմբերի բախումները կարող են դանդաղեցնել ձախակողմյա ուժերի զարգացումը: Մարդիկ աշխատում են ամեն ձևի պիտակներ միմյանց հասցեին ասել ու խուսափում են կանոնավոր ձևով բանավեճերի միջոցով գտնել փոփոխությունների ամենահարմար ճանապարհները: Խոսքս այն է, որ անցյալից դաս վերցնելը մի բան է, իսկ չափից ավել ինքնադիտողությունը և խճճված քննադատությունները պատճառ են դառնում, որ ձախակողմյա ուժերի համար հասարակ լուծումներ գտնելը շատ վտանգավոր դառնան:

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Արդյո՞ք կուսակցությունները անսխալական են, արդյո՞ք աշխարհում կա մի կուսակցություն, որ իր պատմության ընթացքում սխալված չլինի: Կարծում եմ բոլորս այս հարցերին կպատասխանենք՝ Ոչ:
Սխալների մեծ մասը գալիս է տվյալ պայմաններից ու ժամանակից: Սովետական Միությունում գործող կոմկուսը զերծ չի եղել նման սխալներից ու այդ կուսակցության ներկայիս շատ ղեկավարներ և կենտկոմներ, ընդունելով իրենց սխալները, որպես դինամիկ կուսակցություն բարեփոխումներ են կատարում իրենց մոտեցումներում ու գաղափարախոսություններում, քանի որ կոմունիստական գաղափարախոսությունը դոգմա չէ և զարգանում է ըստ ժամանակի ու պայմանների:
16 Երկրներում առաջին անգամ աշխարհում հաստատվում են սոցիալիստական կարգեր, որոնք ունենում են մեծ նվաճումներ ու այդ 16 երկրներին հավաքում է մի միությունում, որպես Սովետական Միություն: Դա դառնում է աշխարհի երկու գերհզոր ուժերից մեկը: Հաստատվում են անվճար բուժօգնություն, անվճար կրթություն, վերանում է անգրագիտությունը, կանայք ձեռք են բերում իրենց հավասար իրավունքները, վերանում է անգործությունը, զարգանում է ժողովուրդների մշակույթը, վերանում է ռացիզմը և մարդկության համար այլ բացասական երևույթներ:
Նման մի համակարգի ստեղծվելը կապիտալիստական աշխարհին դուր չպիտի գար ու իր շահերից ելնելով չեր կարող հանդուրժել նրա գոյությունը, պարզ է, որ նրանք ամեն գնով պետք է աշխատեին տապալել նման մի միությանը, որտեղ կապիտալիստները տեղ չունեին ու մարդը չեր չարաշահվում ուրիշ մարդու կողմից: Նրանք ստեղծեցին հսկա հակասովետական ու հակասոցիալիստական ինստիտուտներ, որտեղ մասնագետներ էին պատրաստում՝ սովետոլոգ, ու աշխատում էին գտնել խոցելի կետեր այդ մարդկային համակարգը տապալելու ուղղությամբ: Այդ խոցելի ամենահետաքրքիրը նրանց համար դարձավ Սովետական Միության իշխանության ու հատկապես Ստալինի ու երկրի անվտանգության նախարար Բերիայի հալածանքները և անտեղի ու ոչ թափանցիկ դատապարտումները տարբեր հանրապետություններում որպես «նացիոնալիստներ», «հակասովետներ», «հակասոցիալիստներ» և այլն: Մեծ մասամբ այդ դատապարտումները անհիմն էին, կամ բխում էին սխալ տեղեկությունների, վերլուծությունների կամ անձնական քենախնդրությունների հիման վրա: Այս ժամանակահատվածը կոչվում է «դեպրեսիանների» ժամանակահատված:
Ղեկավարների ու իշխանության գլուխ անցած մարդկանց փոփոխությամբ Կոմկուսը զգաց իր սխալները և սկսեց շտկել դրանք: Այդ շտկումները կախված էր լինում նաև նրանից, թէ ինչքանով է կուսակցությունը դինամիկորեն զարգացել ու բարելավել իր մոտեցումները տարբեր ներքին ու արտաքին հարցերում:
Ներկայիս հակասոցիալիստները դեռ շարունակում են չարաշահել ու միշտ կոմունիստների երեսին քաշել այս դեպրեսիայի տարիներին զոհվածների անմեղությունը: 1991 թվականից Սովետական Միության հանրապետությունների անջատումից հետո, Ռուսաստանի կոմկուսը ինքնաքննադատություն է կատարել, դատապարտել է այդ անհիմն դատապարտումները, որի հետևանքվ զոհ են գնացել բազմաթիվ մարդիկ ու ներողություն է խնդրել ժողովրդից:
Տեղի ունեցած սխալը կատարվել է մի քանի կուսակցական լիդերների կողմից ու դատապարտվել է, սակայն դա չի կարող հարցականի տակ տանել սոցիալիստական արդար համակարգի ճիշտ լինելը: Ներկայիս կուսակցականները ավելի զարգացած են քան անցյալի ու պայմանները փոխվել են ու բոլորը զգում են դեմոկրատիայի ու թափանցիկության անհրաժեշտությունը: Երբեմն որոշ սոցիալիստներ կամ կոմունիստներ, երբ մեղադրվում են այդ դեպրեսիանների համար սկսում են պաշտպանվել ու իբրև թէ փաստել, որ այդպես չի եղել և ինչ էլ որ կատարվել է արդարացի է եղել: Սա սխալ մոտեցում է իմ կարծիքով: Նման մի բանավեճերում կոմունիստներն ու սոցիալիստները պետք է հենց իրենք լինեն առաջին մարդիկ, որ ընդունեն անցյալի սխալները և ցույց տան, որ սոցիալիստական համակարգy դինամիկ կամ զարգացող մի համակարգ է ու դասեր վերցնելով անցյալից շարունակում է ստեղծել ավելի բարոք հասարակություն, որտեղ կլինեն քաղաքական ու տնտեսական արդարություն:


Գուրգեն Հովհանիսյան

Էջ 1, 3-ից

ՍՈՑԻԱԼԻԶՄ .AM

 

Հայաստանի Հանրապետություն
ք. Երևան,
(+37410)
E-mail: info@socialism.am

Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են: Մեջբերումներ անելիս հղումը socialism.am-ին պարտադիր է: Կայքի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուստառադիոընթերցումն առանց socialism.am-ին հղման արգելվում է: Գովազդների բովանդակության և մամուլի տեսության համար կայքը պատասխանատվություն չի կրում: