Արխիվ Հունիսի 2019 - ՍՈՑԻԱԼԻԶՄ.am

Երբ անդրադարձա հոգևորականին և նրա դերին, ասացի, թէ ինչպես գաղափարախոսությունը արդարացրեց ու օրինականացրեց ավելցուկի անհավասար բաշխումը բոլորի՝ ունևորների ու չունևորների մոտ: Դա հաջողվում է մինչև այն կետը, երբ կարողանում է զարգացնել հավատքների մի ցանց, առասպելների նման մի բան: Եթե լավ մտածես, կտեսնես, որ ամենահեշտ բանն է, երբ հավատք ունեցողները վերարտադրում են այն միտքը, որ իրենք արժանի են այն ամենին, ինչ ձեռք են բերել: Երեխա տարիքից դու խիստ տրամաբանական հակասության մեջ ես գտնվել, սակայն քիչ ես դրան ուշադրություն դարձրել: Մի կողմից քեզ վախեցնում էր այն միտքը, որ որոշ երեխաներ սովածության պատճառով լաց լինելով են քնում, մյուս կողմից՝ ամբողջովին հավատացած էիր (մյուս բոլոր երեխաների նման), որ խաղալիքները, հագուստները և քո բնակարանը իրավ քեզ են պատկանում: Մեր մտքում, երբ ասում ենք «Ես այս ինչ բանը ունեմ», կամ «Ես արժանի եմ այն ինչ բանի» նույնն բանն ենք մտածում: Երբ նկատում ենք այն մարդկանց, որոնք զրկված են կյանքի անհրաժեշտ սկզբնական պահանջներից, անմիջապես ցույց ենք տալիս, որ ցավակից ենք ու բարկանում ենք, թէ ինչո՞ւ նրանք էլ բավարար չափով չունեն, սակայն մի վայրկյան մեզ իրավունք չենք տալիս մտածելու, որ նրանց զրկվածությունը արդյունք է այն ընթացքի, որ պատճառ է դարձել մեր շքեղության մեջ ապրելուն: Սա հոգեբանական մի մեխանիզմ է, որտեղ հարուստներին և ուժայիններին (սովորաբար երկուսն էլ մեկ են) համոզում է, որ սա իրավասի, արժանի և անհրաժեշտ է, որ նրանք ավել ունենան, մինչդեռ մյուսները շատ քիչ ունեն:
Շատ ծանր մի ընդունիր: Մարդիկ, երբ իրենց օգտին է՝ շատ հեշտ են իրենց համոզում, որ դա տրամաբանական, բնական և արդարացի է: Սակայն, միևնույն ժամանակ, պատանի տարիքում հանկարծ չհաշտվես այն անհավասարությունների հետ, որոնք արթնացնում են քո զայրույթը: Երբ զգացիր, որ արդեն հանձնվում ես այն մտքին, որ սարսափելի անհավասարությունը անխուսափելի է, հիշիր, թե ինչպես սկսվեցին այս բոլորը: Նորածիններ, որոնք մերկ են ծնվում հասարակության մեջ, որոնց մի մասը թանկագին հագուստներ են հագնում, և պատնեշ է քաշվում իրենց ու մնացածի միջև, որոնք դատապարտված են սովածության, զրկվածության ու թշվառության: Պահպանիր քո զայրույթը խելացիորեն և զգուշությամբ, մինչև այն ժամանակ, երբ ժամանակը հասունանա, որպեսզի մի քայլ կարողանաս անել՝ աշխարհը դարձնելու տրամաբանական, բնական և արդար:

ԱՄՆ-ը չի պաշտպանում համաժողովրդական ժողովրդավարական շարժումը, քանի որ պաշտոնական մամուլում ասվում է. «Չկա որեւէ գործողություն, որը խոսում է գործող նախագահ Նիկոլաս Մադուրոյի դեմ», - խոստովանում է Պոմպեոն: Դա Վաշինգտոնի բոլոր նվագախմբերն են։  Մի խոսքով, քրեական դավադրություն:

Անհեթեթ խոստովանությունը՝ հայտնել Է Washington Post-ը, որը Պոմպեոյի անզգույշ մեկնաբանությունների ձայնագրություն է ստացել Նյու Յորքում վերջերս կայացած փակ հանդիպման ժամանակ: Նրա անհեթեթ շաղակրատելը տպավորիչ նպատակ է ունեցել.Հանդիպումը կայացել է հրեական խմբավորումների հետ, ըստ երեւույթին, մի շարք միջազգային թեմաներով, ներառյալ Թրամփի վարչակազմի մերձավորարեւելյան քաղաքականությունը: Պոմպեոն, կարծես, չի նկատել, որ իր խոսքերը ձայնագրվում են: Դրա համար էլ նրա մեկնաբանությունները իրականության կտրուկ համահարթեցում են ՝ ցրելով լրատվամիջոցների մեկնաբանությունները, որը մարվել է Թրամփի վարչակազմի կողմից Վենեսուելայում "ժողովրդավարության աջակցության" հայտարարության կոչով։ 

Հոդվածն ամբողջությամբ ընթերցեք անգլերեն լեզվով՝ աղբյուրից https://sputniknews.com/columnists/201906081075731447-pompeo-blabs-venezuela-plot/ 

 

Բաժին՝ Աշխարհում

Իրան-ԱՄՆ լարված հարաբերությունների և պատժամիջոցների ֆոնին հատկապես խոցելի ոլորտ պետք է դիտարկել Հայաստանի բանկային, ֆինանսական համակարգը` կապված ՀՀ-Իրան առևտրաշրջանառության հետ։

«Արմենպրես»-ի հաղորդմամբ՝ այս մասին լրագրողների հետ զրույցում ասաց իրանագետ Վարդան Ոսկանյանը:

Նրա խոսքով՝ ԱՄՆ-Իրան հարաբերությունները կարևոր են Հայաստանի շահերի և հետաքրքրությունների տեսանկյունից

«Այս երկու պետությունների հարաբերություններն ուղղակի կամ անուղղակի ազդում են Հայաստանի ներսում որոշակի գործընթացների  վրա։ Բոլորովին վերջերս էլ հայկական բանկերից մեկը պաշտոնական հայտարարություն տարածեց, որից բխում էր, որ Իրանի հետ ոչ միայն բանկային փոխանցումների խնդիր ենք ունենալու, այլ նաև խնդիրներ ենք ունենալու բեռնափոխադրումների հետ», - ասաց Վարդան Ոսկանյանը և հավելեց, որ բեռնափոխադրումները Հայաստանի համար կենսական նշանակություն ունեն, հատկապես, երբ հաշվի ենք առնում թուրք-ադրբեջանական շրջափակումը:

Իրանագետն ընդգծեց, որ այդ ռիսկերն առկա են և դրանք պետք է կառավարել։

 

Աղբյուր՝ Արմենպրես լրատվական

 

 

 

Հինգշաբթի, 06 Հունիսի 2019 15:32

Գեղեցիկ և ապստամբ

“Գեղեցիկ և ապստամբ” գիրքը կարճ պատմվածքների հավաքածու է՝ 33 Լատինամերիկացի կանանց մասին: Պատմվածքները պատմություն են ու ոչ զուտ այդ կանանց կենսագրության մասին: Այդ գրքի պատմվածքներից յուրաքանչյուրը արտացոլում է Լատինական Ամերիկայի մեծ պատմության էջերը,  սկսած 1492 թվականից,  երբ եվրոպացի ագրեսորները ներխուժեցին այս երկրամաս և որը շարունակվում է մինչև այսօր: Այս կանանցից որոշները հայտնի են, որպես պետական պաշտոնյաններ, գրողներ, արվեստագետներ և այլն, բայց մնացածը չճանաչված, սակայն մեծ դեր են ունեցել ազատության ու հավասարության համար պայքարում: Բրազիլիայի նախկին նախագահ՝ Դիլմա Ռուսեֆը մեկն է նրանցից: Գրքի հեղինակն է Հերնանդո Քալովասպինա-ն:

Բաժին՝ Կանայք

Բրյուսելը` Բելգիան ներողություն է խնդրել Բուրունդիում, Կոնգոյում եւ Ռուանդայում գաղութային կառավարման ժամանակ խառը ռասայական զույգերում ծնված հազարավոր երեխաների առեւանգման, սեգրեգացիայի, արտաքսման եւ բռնի որդեգրման համար:

Ներողություն խնդրելը առաջին դեպքն է, երբ Բելգիան ընդունում է որեւէ պատասխանատվություն այն բանի համար, ինչ պատմաբանները անվանում են հսկայական վնաս, որը երկիրը հասցրել է Կենտրոնական աֆրիկյան պետություններին, որոնք նա գաղութացրել է ութ տասնամյակների ընթացքում: Վարչապետ Շառլ Միշելը հինգշաբթի օրը ներողություն է խնդրել խորհրդարանի լիագումար նիստից առաջ, որին ներկա են եղել տասնյակ խառը ռասայի մարդիկ այցելուների պատկերասրահում:

"Բելգիական գաղութային Աֆրիկայի ամբողջ տարածքում բելգիական պետությունն աջակցում էր մետիսների եւ նրանց ընտանիքների նպատակաուղղված սեգրեգացիայի համակարգին, եւ տեղի էին ունենում այնպիսի գործողություններ, որոնք խախտում էին ժողովուրդների հիմնական իրավունքները",-ասել է նա ՝ օգտագործելով խառը ռասայի մարդկանց համար տերմինը:

"Ահա թե ինչու դաշնային կառավարության անունից ես ճանաչում եմ նպատակասլաց տարանջատումը, որի զոհ են դարձել Աֆրիկայում բելգիական գաղութային կառավարմանը կից մետիսները, եւ անկախությունից հետո" բռնի առեւանգման հետագա քաղաքականությունը", - հավելել է նա:"Դաշնային կառավարության անունից, - ասաց պարոն Միշելը, - ես ներողություն եմ խնդրում բելգիական գաղութային դարաշրջանի մետիսներից եւ նրանց ընտանիքներից անարդարության եւ նրանց տառապանքների համար:”

"Ես նաեւ կցանկանայի մեր կարեկցանքը հայտնել աֆրիկացի մայրերին, որոնցից երեխաներ են վերցրել", - ասել է նա:

Վարչապետը հայտարարել է, որ Բելգիայի կառավարությունը ռեսուրսներ կտրամադրի այդ հարցի վերաբերյալ լրացուցիչ հետազոտություններ ֆինանսավորելու համար, իր գաղութային արխիվները կբացի մետիսների համար եւ վարչական օգնություն կցուցաբերի նրանց, ովքեր ձգտում են մուտք գործել իրենց պաշտոնական փաստաթղթերին եւ ձգտում են ձեռք բերել Բելգիայի քաղաքացիություն:

Անցած տարվա ընթացքում Բելգիան մի շարք քայլեր է ձեռնարկել իր գաղութային անցյալը վերագնահատելու ուղղությամբ ։  Ներողությունը գալիս է նաեւ այն ժամանակ, երբ ամբողջ Եվրոպայում քաղաքական գործիչները գտնվում են աճող աֆրիկյան սփյուռքի եւ երիտասարդ սերնդի ճնշման տակ, որը ցանկանում է նոր լույս սփռել գաղութային պատմության վրա ' պայքարելու եվրոպական հասարակության մեջ թաքնված ռասիզմի եւ խտրականության դեմ:

Գաղութային պատմության որոշ փորձագետներ նշել են, որ Բելգիայի ներողությունները հնչել են ուշ ՝ երեք երկրների անկախացումից գրեթե 60 տարի անց:

Ռասայական սեգրեգացիան բելգիական գաղութային կառավարման հենասյունն էր,- ասում են պատմաբանները ։  Մինչեւ 1950-ական թվականների վերջը գաղութային իշխանությունները չէին խրախուսում ազգամիջյան սիրավեպերը եւ արգելում էին կաթոլիկ եկեղեցու առաջ ազգամիջյան ամուսնությունները:

Այնուամենայնիվ, շատ Սպիտակ բելգիացիներ ամուսնացան սեւ Կոնգոլի կանանց հետ, տեղական սովորույթներին համապատասխան, նրանք ունենում էին երեխաներ, որոնք երբեմն կոչվում էին մետիսներ: Բայց Բելգիայի աչքերում այդ երեխաները պայթեցրել են սեգրեգացիայի պաշտոնական քաղաքականությունը եւ արատավորել սպիտակ ռասայի հեղինակությունը, ցույց են տալիս այդ ժամանակի պաշտոնական փաստաթղթերը:

Վախենալով 1869-1870 թվականներին Կանադայի Կարմիր գետի վրա ապստամբության կրկնությունից, երբ մետիսները ապստամբեցին եւ տապալեցին տեղական կառավարությունը, Բելգիայի իշխանությունները հրամայել էին  բաժանել մետիս  երեխաներին Կոնգոյում իրենց ընտանիքներով եւ ընդհանուր սեւ բնակչությամբ:

Պատմաբանների գնահատականներով ՝ 10 000-ից մինչեւ 20 000 երեխա մեկուսացվել է իր ծնողներից ՝ առավել հաճախ աֆրիկացի միայնակ մայրերից, եւ տեղավորվել որբանոցներում եւ դպրոցներում, որոնք կառավարվում են առավելապես կաթոլիկ եկեղեցու կողմից:

"Գաղութային ժամանակներում խառը գույնի ծնողներից ծնված երեխաները միշտ դիտվում էին որպես գաղութային ձեռնարկության սպառնալիք, շահույթ եւ հեղինակություն եւ սպիտակ մրցավազքի գերիշխանություն",-ասել է Ասսումանի Բուդագվան, 65-ը, բելգիացի ինժեներ եւ սիրողական պատմաբան, ով ծնվել է գաղութատիրական Կոնգոյում եւ որի ընտանիքը վերապրել է խառը ցեղի երեխաների բաժանումը:

Պարոն Բուդագվան խորհրդարանական բանաձեւի համահեղինակն է, որը միաձայն ընդունվել է անցյալ տարի եւ կոչ է անում կառավարությանը ներողություն խնդրել եւ ճանաչել Բելգիայի ոճրագործությունները Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու մեղսակցության ժամանակ խառը ռասայի երեխաների նկատմամբ:

Հոդվածն ամբողջությամբ կարող եք ընթերցել աղբյուրից՝ https://www.nytimes.com/2019/04/04/world/europe/belgium-kidnapping-congo-rwanda-burundi.html?fbclid=IwAR3wIJabXtDBT1Wut190xGP8rlw0xQTj2uqHuDQwKDrUdZrjv3qfjoD8Nqc

Բաժին՝ Աշխարհում

Աշխարհագրական պայմանները նախօրոք պարտադրեցին, որ Աֆրիկան, Ավստրալիան և Ամերիկան շահագործվեն եվրոպացիների կողմից: Այս պատմությունը ոչ մի կապ չունի մարդու անձնավորության կամ DNA-ի հետ: Ավելի շուտ դրանք կապված են եղել տարբեր մայրացամաքների իրավիճակների ու ձևերի հետ: Սակայն, գոյություն ունի նաև մի ուրիշ տեսակի անհավասարություն, որը աշխարհագրությամբ բացատրել չի լինի: Անհավասարություն՝ հասարակությունում կամ երկրում, այս տեսակի անհավասրարությունը լավ հասկանալու համար պետք է խոսենք տնտեսության մասին:
Հիշում ես, թէ ինչպե՞ս գյուղատնտեսության ավելցուկը պետության ու հոգևորականության առաջացման պատճառ դարձավ: Ավելցուկի կուտակումը ուժի առաջացման ու բարձր մակարդակի կենտրոնացման պատճառ դարձավ, որի արդյունքում հարստությունը կուտակվեց շատ փոքրաթիվ մարդկանց ձեռքում, որոնք իրենց իշխանությունն էին տարածում մնացած բնակչության վրա, սրանք կոչվում էին օլիգարխիա, որի արմատները գալիս է հունարեն «oligi» բառից, այսինքն փոքրաթիվ և «arkhein» որը նշանակում է իշխել:
Պարզորեն կարելի է տեսնել, թէ ինչպես է այս կարգավիճակը ամրապնդվում է և նրանք ձեռնահասություն են ունենում կուտակված ավելցուկին տիրանալու, նրանք ձեռք են բերում տնտեսական, քաղաքական և նույնիսկ մշակութային ուժ, որոնք կարող են օգտագործվել հետագայում ավելի մեծ քանակությամբ ավելցուկի ձեռք բերմանը: Եթե հարցնես մի մարդու, որն առևտուր անելու փորձ ունի, կհաստատի, որ եթե նախօրոք մի քանի միլիոն դրամ ունենաս, ավելի հեշտ կլինի հետագայում միլիոնավոր դրամների ձեռք բերումը, և ընդհակառակը, եթե ոչ մի գումար չունենաս, նույնիսկ 100 հազար դրամի ձեռք բերումը անհասանալի և երազանք կարող է լինել:
Այսպիսով անհավասարությունը երկու մակարդակով է զարգանում. առաջինը՝ աշխարհի մասշտաբով, որտեղ պարզվում է, թէ ինչո՞ւ են մի շարք երկրներ բարձր աղքատությամբ մտնում 20-րդ և 21-րդ դարեր, մինչ դեռ՝ որոշ երկրներ ունեն խոշոր հարստություններ, ուժային կառույցներ և աղքատ երկրներին թալանելով՝ ապահովում են իրենց զարգացումն ու բարօրությունը: Մյուս մակարդակը նույն հասարակությունում կամ երկրում, որտեղ երբեմն նկատվում է, որ ամենաաղքատ երկրներում որոշ հարուստներ ավելի հարուստ են, քան զարգացած երկրների հարուստները:
Այն պատմությունը, որ մինչ այժմ քեզ համար պատմել եմ՝ երկու տեսակի անհավասարության մասին՝ մինչև տնտեսական ավելցուկի արտադրությունը, մարդու տեխնոլոգիական հեղափոխության առաջին փուլում է գտնվում, այսինքն՝ գյուղատնտեսության զարգացման ու տարածման փուլում: Արի մյուս գլխում անհավասարության պատմությանը հետևենք, հաջորդ տեխնոլոգիական հեղափոխության փուլում, որտեղ մեզ համար ստեղծվեց շոգեմեքենան, համակարգիչն ու նաև առաջացրեց այնպիսի հասարակություն, որտեղ դու մեծանում ես, որտեղ անհավասարությունը այն մակարդակի հասավ, որ գյուղատնտեսությունը միայնակ չեր կարող դրան հասնել: Իսկ նախքան դա՝ մի քանի խոսք քաջալերանքի համար:

 

 

Գյումրիում «Սաստեքս» կարի արտադրամասի ղեկավարությունը բացահայտ ոտնահարում է աշխատողների իրավունքները: Ուրախ եմ, որ աշխատողները, չնայած իրենց խոցելի կարգավիճակին, համարձակություն են ունեցել խոսել խնդիրների մասին:
Խնդրին ծանոթանալու համար հեռախոսազրույց ունեցա ՀՀ աշխատանքի և սոցիալական հարցերի փոխնախարարի, Շիրակի փոխմարզպետի, Մարդու իրավունքների պաշտպանի և կարի գործարանի աշխատակցուհիների հետ: Արման Թաթոյանի դիմումի հիման վրա ՀՀ առողջապահական և աշխատանքի տեսչական մարմինը կուսումնասիրի գործարանի աշխատանքային պայմանները: Հուսամ՝ ստուգումը և վերահսկողությունը կհանգեցնի իրավիճակի փոփոխության: Անպայման՝ կտեղեկանամ: Չլուծված են մնում աշխատավարձի վճարման հետ կապված հարցերը: Անգամ նվազագույն՝ 55.000 դրամով համաձայն աշխատող մարդկանց նշված չափով չեն վճարել: Չասեմ, թե էլ ինչ հեքիաթներ են պատմել մարդկանց՝ գործատուի անսահման հնարավորությունների ու աշխատողների սահմանափակ իրավունքների մասին: Նշված պետական կառույցների պատասխանատուները կհետևեն գործընթացին, որպեսզի պատշաճ իրավական խորհրդատվություն տրամադրվի աշխատողներին: Անպայման՝ կտեղեկանամ: 
Նման դեպքերը հերթական անգամ ապացուցում են, որ բուն աշխատանքային իրավունքներով զբաղվող տեսչության ու ուժեղ արհմիությունների գոյությունը հրատապ է:

Բաժին՝ Հայաստանում

Հիմա հասել է վերադառնալ այն դժվար հարցին պատասխանելու ժամանակը, որով սկսեցի իմ գրությունը: Ի՞նչու բրիտանացիները ներխուժեցին Ավստրալիա, դրա փոխարեն բնիկները պետք է հարձակվեին Անգլիայի վրա: Ինչո՞ւ իմպերիալիստական ուժերը առաջացան Ասիայում և Եվրոպայում, նույնիսկ նման մի ուժ չառաջացավ Աֆրիկայում կամ Ավստրալիայում: Արդյո՞ք դա կապ ունի DNA-ի հետ, պարզ է, որ ոչ: Պատասխանը նրանում է, որ նոր քեզ ասացի:
Նկատեցինք, որ սկսզբում ավելցուկ կար, որից առաջացան գրավոր գյուղատնտեսություն, պարտք, փող և պետություն և այս տնտեսություններից տեխնոլոգիա և բանակ ծնվեցին: Հասարակ լեզվով, եվրասիայի աշխարհագրական պայմանները, հողը, բնությունը և կլիման նշանակում էր, որ գյուղատնտեսությունը և ավելցուկը և դրանց հետ ամեն ինչ կապված, ուժգին ձևով որոշեց նպաստավոր պայմաններ և առաջացրեց պետությունների իշխանություններ, որոնք սկսեցին հենվել նաև մարմիններում և թոքերում բիոքիմիական զենքերի, և հրացաններով զինված բանակների վրա:
Այդուհանդերձ, Ավստրալիայում պայմանները մի ուրիշ տեսակ էին, օրինակ, Ավստրալիայի բնիկները երբեք ուտելիքի պակաս չեն ունեցել, որովհետև 3-4 միլիոն հոգի հարաբերականորեն բնության հետ համակարգված ձևով ապրում էին և առանձնահատուկ ձեռնահասություն ունեին եվրոպայի հավասար տարածքի կենդանական ու բուսական ռեսուրսներին: Որևէ դրդապատճառ գոյություն չուներ գյուղատնտեսության տեխնոլոգիաների ստեղծագործման համար:
Այսօր իմանում ենք, որ դու առնվազն իմանում ես, որ Ավստրալիայի բնիկները ունեին մշակութային բարձր արժեք ներկայացնող երաժշտություն, բանաստեղծություններ և առասպելներ, սակայն չունեին ուրիշ մարդկանց վրա հարձակվելու կամ պաշտպանվելու միջոցներ ուրիշ բանակներից, զենքերից ու միկրոբներից, որոնք ստեղծում են գյուղատնտեսության տնտեսություններ, որոնք իրենց հերթին ավելցուկ են առաջացնում: Հակառակ կողմում, բրիտանացիները գալիս էին Եվրոպայից ու Ասիայից կլիմայի և հսկա ավելցուկ ստանալու պահանջով, նրանք իրենց հետ մեկտեղ բերում էին ծովագնաց նավեր, բիոքիմիական զենքեր և այլն: Ուզենք թէ չուզենք նրանք բարձր էին գերադասվում: Արդյունքում, երբ նրանք հասան Ավստրալիայի ափերը, Ավստրալիայի բնիկները պատերազմում հաղթանակ տանելու որևէ շանս չունեին:
Տրամաբանական է, որ եթե հարցնես «Աֆրիկացիները ինչպե՞ս, ինչո՞ւ Աֆրիկյան մի երկիր նույնիսկ այնքան չհզորացավ, որ կարողանար հարձակվել Եվրոպայի վրա: Ինչո՞ւ ստրուկների առևտուրը միակողմանի էր (այսինքն միայն Աֆրիկայից դեպի Եվրոպա կամ Ամերիկա և ոչ թէ հակառակն էր կատարվում), ամենայն դեպս մի գուցե աֆրիկացիները եվրոպացիների չափ հզոր չէին»: Դրանցից ոչ մեկը ճիշտ չեն, մի հայացք նետիր քարտեզին ու համեմատիր Աֆրիկայի ձևը և տեղը Եվրասիայի հետ: Առաջին բանը, որին ուշադրություն կդարձնես, այն է, որ Աֆրիկան ավելի շուտ տարածվում է դեպի հյուսիս և հարավ, քան թէ արևելք կամ արևմուտք, սկսվում է Միջերկրական ծովից և հասնում մինչև հարավ, մինչև հասարակած և հետո մինչև հարավային կիսագնդի մեղմ եղանակով կլիմայի: Հիմա մի հայացք նետենք Եվրասիային, ճիշտ հակառակ պատկերն է, սկսվում է Ատլանտյան օվկիանոսից և տարածվում մինչև Չինաստանի և Վիետնամի ափերը՝ Խաղաղ օվկիանոսում: Ի՞նչ է նշանակում սա. դա նշանակում է, որ եթե Եվրասիայում Ատլանտյան օվկիանոսից գնալ մինչև Խաղաղ օվկիանոս, կհանդիպես կլիմայական չնչին փոփոխությունների, մինչ դեռ Աֆրիկայում հենց որ հարավից՝ Ժուհանսբուրգից ճամբորդես դեպի հյուսիս՝ Ալեքսանդրիա, կանցնես տարբեր կլիմաներից, որտեղ որոշ տեղեր օրինակ՝ արևադարձային անտառները և Աֆրիկայի մեծ անապատը, շատ տարբեր են: Ի՞նչ նշանակություն ունի սա: Աֆրիկյան այն խմբի հասարակությունները, որոնք զարգացրեցին գյուղատնտեսությունը (այսօրվա Զիմբաբվե) իրենց աշխատանքի տարածմնան գործը շատ դժվարացավ, որովհետև չէին կարողանում իրենց արտադրությունը աճեցնել ավելի շատ հյուսիսային, հասարակածում կամ ավելի վատ Աֆրիկյան անապատի շրջաններում: Մյուս կողմից, երբ որ Եվրասիայի ժողովուրդը հայտնաբերեցին գյուղատնտեսությունը, տարածվեցին դեպի արևմուտք և արևելք կամ որ կողմ, որ ցանկանում էին: Նրանց արտադրությունը (հատկապես ցորենը) կարող էր ցանվել ավելի շատ դաշտերում, և գյուղատնտեսության սահմանները ավելացնում էր Լիսաբոնից մինչև Շանհայ: Նման պայմաններ հարթակ էին պատրաստում մեծ կայսրությունների առաջացմանը և նրանց հարձակումների համար, որոնք մի ցեղը մյուս ցեղի ավելցուկը հափշտակում էր և ընդօրինակում էին նրանց տեխնոլոգիաները ավելի մեծ կայսրություն ստեղծելու նպատակով:

 

Բաժին՝ Հայաստանում
Էջ 3, 4-ից

ՍՈՑԻԱԼԻԶՄ .AM

 

Հայաստանի Հանրապետություն
ք. Երևան,
(+37410)
E-mail: info@socialism.am

Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են: Մեջբերումներ անելիս հղումը socialism.am-ին պարտադիր է: Կայքի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուստառադիոընթերցումն առանց socialism.am-ին հղման արգելվում է: Գովազդների բովանդակության և մամուլի տեսության համար կայքը պատասխանատվություն չի կրում: