Փողը պտտեցնում է աշխարհը. Խոսք աղջկաս հետ՝ տնտեսության մասին (Մաս 18)

06 Օգոստոսի 2019

Մի գուցե վերոհիշյալ տերմինը շատ անգամ ես լսել: Նման պատկերացում մարդու նկատմամբ, ի վերջո պրոֆեսիոնալ ձևով՝ ցինիկ և խիստ հոռետեսական է, սակայն դժբախտաբար կարող է մեծ հավանականությամբ ճիշտ լինել: Սակայն նույնիսկ, եթե փողը այս օրերում ամբողջ կյանքի նպատակն ու բովանդակությունը լինի, այն է, ինչ աշխատում եմ այստեղ քեզ ասել, որ միշտ դա այդպես չի եղել:
Հնարավոր է փողը միշտ կարևոր գործիք լինի, որը մարդկանց օգնել է հասնել իրենց նպատակին, սակայն նպատակն իր մեջ ու իր համար այն մակարդակի, որ այսօր գոյություն ունի՝ չի եղել: Ֆեոդալական համակարգի օրոք մի հողատիրոջ մտքով երբեք չէր անցնում իր պալատը վաճառելու մասին, ինչքան գումար էլ որ իրեն առաջարկեին: Նա այն կարծիքին էր, որ այդ արարքը ոչ բարոյական ու ամոթալի է: Եթե ստիպված լիներ կարիքի բերումով այդ գործը կատարել, իրեն նսեմացած կզգար ու այդ արարքը կնկատեր որպես վատ պարտություն: Այսօր հազվադեպ կարող ես նկատել, որ եթե պալատի, նկարչության, զբոսանավի համար շատ հարմար գին առաջարկեն, մարդիկ չեն վաճառի ու կասեն վաճառելու համար չէ: Փոխանակման արժեքների հաղթահարմամբ՝ փորձարարական արժեքների նկատմամբ նույնպես շուկա ունեցող հասարակությունների վերաճը կամ զարգացումը շուկայական հասարակության ժամանակ պատահեց նաև մի ուրիշ բան՝ փողը միջոցից վերածվեց նպատակի:
Հիմա ժամանակն է հասել, որ քեզ հասարակ լեզվով ու համառոտ բացատրեմ, թէ ինչպես դա պատահեց: Մարդը ստեղծեց շահույթի դրդապատճառը (profit motive): Սակայն արդյո՞ք շահույթի դրդապատճառը միշտ մարդու էության մասը չի կազմել: Ոչ, չի կազմել: Հստակ կարելի է ասել, որ ցանկություններ գոյություն ունեցել են՝ կուտակելու ուժ, ոսկի, գեղարվեստական ստեղծագործողություններ, նորաձևությանը հետևող ընկերներ և հողատարածքներ: Սակայն շահույթն ամբողջովին տարբեր բան է, և ոչ մի կերպ, մինչև վերջերս պատմությունը առաջ տանող գործոն չի եղել:
Եվ հիմա թող ավելի բարդ գաղափարի մասին քեզ հետ խոսեմ: Շահույթի գլուխ բարձրացնելը, որպես խրախուսանք մարդկանց՝ աշխատանք կատարելու համար, մի նոր դեր տալով պարտքին:

ԱՎԵԼԱՑՆԵԼ ՄԵԿՆԱԲԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՍՈՑԻԱԼԻԶՄ .AM

 

Հայաստանի Հանրապետություն
ք. Երևան,
(+37410)
E-mail: info@socialism.am

Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են: Մեջբերումներ անելիս հղումը socialism.am-ին պարտադիր է: Կայքի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուստառադիոընթերցումն առանց socialism.am-ին հղման արգելվում է: Գովազդների բովանդակության և մամուլի տեսության համար կայքը պատասխանատվություն չի կրում: