Երկու տեսակի արժեք

«Իջանայ»-ի երեկոն, Փարիսի անեկդոտները և ջրի մեջ քո սուզվելը, որ կատարեցիր կապիտան Կուստայի համար, սրանցից ոչ մեկը նախատեսված չեն վաճառքի համար: Մյուս կողմից, ապրանքները լավ բաներ են, որոնք արտադրվում են վաճառելու համար: Չգիտեմ ուշադրություն դարձրել ես, թե ոչ՝ այն հասարակություններում, որտեղ մենք ապրում ենք, սովորաբար շփոթում ենք լավ բաները ապրանքի հետ: Կարծում ենք, եթե մի բանը որքան թանկ է, ուրեմն այնքան լավն է: Եվ ավելի կարևորն այն է, որ ենթադրում ենք, թե ինչքան շատ գումար մուծենք մի բանի համար կամ ինչքան շատ կարողանաս մի բանի համար աշխատել, որ քեզ առաջարկում են, հեշտ կկարողանաս դա ծախել: Սակայն այդպես չէ, այո, ապրանքների…
«Նաիրիտ» գործարանի աշխատակիցների կողմից կազմված համակարգման խմբի անդամների (Կարեն Իսրայելյան, Կարեն Միրզոյան, Հովիկ Հախինյան, Անահիտ Մանուկյան, Արփի Թագոյան, Սպարտակ Պողոսյան, Սեդա Մատինյան և Միքայել Սարաֆյան) և ՀՀ կառավարության ներկայացուցիչների մասնակցությամբ 2019թ. հունիսի 18-ին տեղի է ունեցել խորհրդակցություն, որի արդյունքով ընդունվել է հայտարարություն: Ինչպես «Արմենպրես»-ին տեղեկացրին ՀՀ փոխվարչապետ Տիգրան Ավինյանի գրասենյակից, հայտարարության մեջ նշված է, որ օրենքով պարտադիր «Նաիրիտ» գործարանի սնանկացման գործընթացով հունիսի 25-ին նախատեսված աճուրդի իրականացման նախապայման է հանդիսանում գործարանի արտադրական և ենթակառուցվածքների մասի ամբողջական վերագործարկման համար բիզնես ծրագրի ներկայացումը, որը պետք է քննարկվի ոչ միայն կառավարիչի, այլ նաև ՀՀ կառավարության կողմից: Նման բիզնես ծրագիր կառավարություն ներկայացնելու դեպքում կհրավիրվեն նաև…

Խոսք աղջկաս հետ՝ տնտեսության մասին (մաս 10)

 Գլուխ երկրորդ Շուկայի հասարակական ծնունդը Իջնում է «Իջանա» կղզու երեկոն: Ամառ է ու մենք նստած ենք մեր ամառանոցում և դիտում ենք վառ ու փայլուն արևին, որը թաքնվում և անհետանում է «Պլոպոնզի»-ի սարերի ետևում: Ես հենց նույն գործն եմ անում, որ հայրս էր կատարում, երբ ես երեխա էի, հայացքս թեքում եմ դեպի քեզ ու գիտական տերմիներով բացատրում, թէ ինչու է, երբ արևն անհետանում է սարերի ետևում՝ կարմիր է երևում: Քո տրամադրությունն ընկնում է: Քիչ անց, երեկոյան վերցնում ենք մեր նավակը և մեր ընկերների ու նրա երիտասարդ տղայի՝ Փարիսի հետ գնում ենք «Մարաթուս» ծովի ափի մշտական ռեստորանը: Ընթրիք պատվիրելու ընթացքում Փարիսն սկսում…
Երբ անդրադարձա հոգևորականին և նրա դերին, ասացի, թէ ինչպես գաղափարախոսությունը արդարացրեց ու օրինականացրեց ավելցուկի անհավասար բաշխումը բոլորի՝ ունևորների ու չունևորների մոտ: Դա հաջողվում է մինչև այն կետը, երբ կարողանում է զարգացնել հավատքների մի ցանց, առասպելների նման մի բան: Եթե լավ մտածես, կտեսնես, որ ամենահեշտ բանն է, երբ հավատք ունեցողները վերարտադրում են այն միտքը, որ իրենք արժանի են այն ամենին, ինչ ձեռք են բերել: Երեխա տարիքից դու խիստ տրամաբանական հակասության մեջ ես գտնվել, սակայն քիչ ես դրան ուշադրություն դարձրել: Մի կողմից քեզ վախեցնում էր այն միտքը, որ որոշ երեխաներ սովածության պատճառով լաց լինելով են քնում, մյուս կողմից՝ ամբողջովին հավատացած էիր (մյուս…
Աշխարհագրական պայմանները նախօրոք պարտադրեցին, որ Աֆրիկան, Ավստրալիան և Ամերիկան շահագործվեն եվրոպացիների կողմից: Այս պատմությունը ոչ մի կապ չունի մարդու անձնավորության կամ DNA-ի հետ: Ավելի շուտ դրանք կապված են եղել տարբեր մայրացամաքների իրավիճակների ու ձևերի հետ: Սակայն, գոյություն ունի նաև մի ուրիշ տեսակի անհավասարություն, որը աշխարհագրությամբ բացատրել չի լինի: Անհավասարություն՝ հասարակությունում կամ երկրում, այս տեսակի անհավասրարությունը լավ հասկանալու համար պետք է խոսենք տնտեսության մասին: Հիշում ես, թէ ինչպե՞ս գյուղատնտեսության ավելցուկը պետության ու հոգևորականության առաջացման պատճառ դարձավ: Ավելցուկի կուտակումը ուժի առաջացման ու բարձր մակարդակի կենտրոնացման պատճառ դարձավ, որի արդյունքում հարստությունը կուտակվեց շատ փոքրաթիվ մարդկանց ձեռքում, որոնք իրենց իշխանությունն էին տարածում մնացած բնակչության…

Խոսք աղջկաս հետ՝ տնտեսության մասին (մաս 5)

Բյուրոկրատիա, Բանակ և Հոգևորականություն Պարտք, փող, հավատք և պետություն, բոլորը ձեռք ձեռքի տված առաջ են գնում: Առանց պարտքի, գյուղատնտեսության ավելցուկի կառավարումը հնարավոր չէ: Փողը պարտքի առաջացմամբ զարգացավ: Սակայն, որպեսզի փողը արժեք ունենա, մի կառույց, այսինքն պետությունը պետք է դա վստահելի դարձներ: Երբ խոսում ենք տնտեսության մասին, այն ինչ նրա մասին ասում ենք սա է, որ ավելցուկ առաջացող հասարակությունում գոյություն են ունենում բարդ հարաբերություններ: Այս հարաբերությունների ուսումնասիրությամբ՝ հասկանում ենք, որ առանց ավելցուկի առաջացման՝ պետությունը երբեք չեր կարող գոյանա, որովհետև պետության համար պահանջվում են բյուրոկրատներ՝ ընդհանուր հարցերը կազմակերպելու, ոստիկանատուն, որը պետք է պահպանի սեփականություններն ու ապահովի կարգ ու կանոնը և լավ կամ…
Հնագետների միջոցով տեղեկանում ենք, որ առաջին գրությունները հայտնաբերվել են Միջագետքում, Իրաքում և այսօրվա Սիրիայում: Ի՞նչ էին գրանցում այս գրությունները: Գրանցվում էր հացահատիկների չափը, որ յուրաքանչյուր հողագործ պահում էր ընդհանուր պահեստում: Սա շատ բնական էր: Յուրաքանչյուր հողագործի համար առանձին պահեստ կառուցեը ավելցուկ հացահատիկի պահելու համար շատ դժվար գործ էր: Ընդհանուր մի պահեստի գոյությունը մի պահակով, որտեղ բոլորը կարող էին օգտվել՝ գործը հեշտացնում էր: Սակայն նման մի համակարգ պահանջում էր, որ մի տեսակ ստացական լինի, որը ցույց տար, թէ այս ինչ մարդը այսքան դրամի չափով հացահատիկ է պահեստում պահել տվել: Իրականում գրությունը սկզբում նրա համար ստեղծվեց, որ այս հաշվապահական արխիվը պահպանվի, որպեսզի…
Ավելի քան 82 հազար տարի առաջ, մեր նախահայրերը մեծ թռիչք ունեցան՝ օգտվելով ձայնալարերից՝ մենք ձեռք բերեցինք խոսելու ունակություն: Դրանից 70 հազար տարի հետո (Այսինքն 12 հազար տարի առաջ) երկրորդ մեծ թռիչքը կամ զարգացումը տեղի ունեցավ, մեզ հաջողվեց հողի վրա վար ու ցանք անել: Խոսելու ունակություն ձեռք բերելը, սնունդ պատրաստելը և օգտվելը բոլոր այն բարիքներից, որ բնությունն է մեզ տրամադրում բնական ձևով (Որս, ձուկ, պտուղներ և այլն) մի երևույթի առաջացման պատճառ դարձան, որը այսօր կոչում ենք տնտեսություն: Այսօր 12000 տարի անցել է այն ժամանակվանից, երբ մարդը ստեղծեց հողագործությունը: Շատ պատճառներ կան, որ այդ պահը վերաճանաչելու՝ որպես պատմական պահ: Առաջին անգամ մարդը…

Խոսք աղջկաս հետ՝ տնտեսության մասին (Մաս 2)

Շուկան մի բան է, իսկ տնտեսությունը մի ուրիշ բան Արևմտյան ապահով փուչիկում, որի մեջ դու մեծանում ես, մեծերի մեծ մասը քեզ կասեն, որ աղքատ երկրները իրենց թույլ տնտեսության պատճառով են աղքատ, որը հայտնի չի ի՞նչ է նշանակում: Նրանք նույնպես կասեն աղքատ են, որովհետև ոչ մի բան չունեն վաճառելու համար, այսինքն ոչ մի բան չունեն շուկային ներկայացնելու համար: Այդ իսկ պատճառով, որոշել եմ քեզ հետ խոսեմ այն բանի մասին, որը կոչվում է տնտեսություն: Քո և իմ աշխարհում, բոլոր այն վեճերը, այն մասին, թէ ինչո՞ւ են որոշները աղքատ ու որոշներն էլ զզվելի ձևով հարուստ են, կամ ինչո՞ւ է մարդը ոչնչացնում մեր մոլորակը,…
Նոյեմբերի 13-ին Ազգային Ժողովում 2019թ․ պետական բյուջեի նախագիծը ներկայացնելիս ֆինանսների նախարար Ատոմ Ջանջուղազյանը նշեց, որ Հայաստանում մտահոգիչ է եկամուտների աճող անհավասարությունը։ Իսկ նոյեմբերի 15-ին ՀՀ կառավարությունը e-draft.am կայքում հրապարակեց Համահարթ 23 տոկոսանոց եկամտահարկի մասին փոփոխությունների նախագիծը, ինչի արդյունքում էլ ավելի կխորանա ճեղքվածքը հարուստների և աղքատների միջև։ Ես որոշել էի լռել մինչև ընտրությունների ավարտը, սակայն այս պայմաններում դա այլևս անհնար է և հետո կարող է ուշ լինել։ Հեղափոխության ձախողումը կլինի բոլորիս՝ հեղափոխական ուժերի ձախողումը։ Այդ իսկ պատճառով պետք է ամեն ինչ անել, որպեսզի նոր կառավարությունը չսպառի ստեղծված ռեսուրսը։ Ես այն մարդկանցից եմ, ովքեր քննադատել են ներկայիս կառավարող ՔՊ-ին, երբ դա խիստ…

Խոսք աղջկաս հետ տնտսության մասին (Մաս 1)

Եանիս Վարուֆաքիսը Հունաստանի հայտնի տնտեսագետներից ու քաղաքական գործիչներից է, ծնվել է 1961 թվականին, 2015 թվականի հուլիս ամսից եղել է Հունաստանի ֆինանսների նախարար, եղել է Հունաստանի «Սերիզա» շարժման և խորհրդարանի անդամ: Ֆինանսների նախարարությունից հրաժարվել է և ներկայումս մեծ դերակատարություն ունի նեոլիբերալիստական ու մարդու կողմից շահագործման քաղաքականության դեմ տարվող պայքարում, հատկապես «Եվրոպական Գարուն» շարժման շրջանակներում: Նա դեմ է Եվրոխորհրդի շահադիտական ու կոշտ տնտեսական խնայողության քաղաքականությանը: Վերջերս մի գիրք է հրատարակել, որի վերնագիրն է "Խոսք աղջկաս հետ տնտեսության մասին", որտեղ հասարակ լեզվով աշխատել է բացատրել ժողովուրդների անհավասարությունը և տնտեսության դերը այդ ուղղությամբ: Կաշխատենք կարճ նյութերով ներկայացնել այդ գրքում տեղ գտած նրա մոտեցումների մի…

ՍՈՑԻԱԼԻԶՄ .AM

 

Հայաստանի Հանրապետություն
ք. Երևան,
(+37410)
E-mail: info@socialism.am

Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են: Մեջբերումներ անելիս հղումը socialism.am-ին պարտադիր է: Կայքի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուստառադիոընթերցումն առանց socialism.am-ին հղման արգելվում է: Գովազդների բովանդակության և մամուլի տեսության համար կայքը պատասխանատվություն չի կրում: