Արխիվ Փետրվարի 2020 - ՍՈՑԻԱԼԻԶՄ.am

Արդյոք նեոլիբերալիզմը և լիբերալիզմը նույնն են (Մաս 2)

Լիբերալիզմը Ամերիկայում
Ամերիկայում լիբերալիզմի քաղաքական իմաստը համեմատ արևմտյան Եվրոպայի, տարբեր է: Քաղաքականապես նրանք ընդհանուր կետեր ունեն, սակայն տնտեսական բնագավառում սահմանափակ ձևով են պաշտպանում բարորությունից, համախառն տնտեսական ու հասարակական արդարությունից: Ամերիկայում լիբերալիզմից տարածված քաղաքական հասկացողությունը այն է, որ նրանց պլատֆորմը և ծրագիրը համարվում է պահպանողական ուժի հիմնական մրցակիցը:
Այսօր Ամերիկայում շատ տնտեսական տեսաբաններ իրենց լիբերալ են համարում և Նեոկինզի քաղաքականության պաշտպան, այսինքն այսօրվա Կինզի տեսակետների օրինակն են: Այդ մարդկանցից են օրինակ Ժոզեֆ Ստիգլիտսը և Փոլ Գրուգմենը՝ երկու Նոբելյան տնտեսական մրցակիցներ: Գրուգմենը իր «Մի լիբերալի խիղճը» գրքում այսպես է գրում՝ «Ես կողմ եմ համարյա մի հավասար հասարակությանը, որը հենված կլինի այնպիսի կառույցների վրա, որոնք սահմանափակելու են ավելորդ հարստությունն ու աղքատությունը»: Ես հավատացած եմ դեմոկրատիային, քաղաքացիական ազատություններին և օրենքի իշխանությանը: Այսպիսի համոզմունքները ինձանից մի լիբերալ է ստեղծում, որի համար ես հպարտ եմ»:
Ստիգլիթիսը Ամերիկայի պետության քաղաքականության քննադատողներից էր, 2008 թվականի ճգնաժամի ժամանակ: Նա քննադատում էր Օբամային այն քաղաքականության համար այն ինչ նա անվանում էր «Շահույթի մասնավորեցումը և վնասի հասարակայնացում», և այդ քաղքականությունը գնահատում էր, որպես «Սոցիալիզմ հարուստների համար»: Ստիգլիթիսը Կինզի նման դեմ էր «Կծկողական» քաղաքականությանը, «Կծկողական» քաղաքականության հակառակորդները ասում են, որ կապիտալի ներդրման համբերատարության փոխարեն պետք է պետությունը ակտիվորեն կապիտալի ներդրումներ կատարի և երբ փոխառություն կամ վերցնել է պետք, չվախենա դրանից: Ստիգլիթիսը կողմ էր պրոգրեսիվ ձևով վարկերի ստանալուն:
Շարունակելի

Արդյոք նեոլիբերալիզմը և լիբերալիզմը նույնն են (Մաս 1)

Արդյոք նեոլիբերալիզմը և լիբերալիզմը նույնն են (Մաս 1)

Լիբերալիզմը կապիտալիստական տարբեր երկրներում, ըստ բազմակուսակցության պատմությանը և այդ երկրների հատուկ քաղաքական դասակարգումների, այդ երկրների քաղաքական տարբեր ծրագրերի և պլատֆորմների ներկայացուցիչն են: Այս հոդվածում համառոտ ձևով անդրադառնալու ենք միայն կապիտալիստական որոշ մեծ երկրներին: Աշխարհի մասշտաբով բազմաթիվ երկրներ կան, որոնք իրենց լիբերալ են անվանում:

Լիբերալիզմը Անգլիայում
Սկզբից տեսնենք թե լիբերալիզմը իր ծննդավայրում՝ Անգլիայում որ քաղաքական ուժին էր ներկայացնում: 17-րդ դարում առաջին անգամ Անգլիայում այսօրվա հասկացողությամբ խորհրդարանական համակարգը ձևավորվեց: Այդտեղ կային երկու հիմնական քաղաքական ուժեր՝ «Թուրիներ»-ն ու «Վիգեր»-ն: Անկախ նրանց տարաձայնություններից՝ կրոնի և թագավորի նշանակման հետ կապված, Թուրիները պաշտպանում էին մեծ հողատերերի շահերը ընդեմ կապիատալիզմի հզորացմանը և Վիգերը զարգացող կապիտալիզմի կողմանակիցն ու պաշտպաններն էին:
17-րդ դարի վերջերը և 18-րդ դարի սկազբում, այսինքն Անգլիայի ծովային ռազմական ուժի հզորացման գագաթնակետի ժամանակ և դրա արդյունքում, աշխարհում Անգլիական կապիտալի տարածման հետևանքով, Վիգերը դարձան ազատ առևտրի պաշտպաններ: Պատահական չէ, որ լիբերալիզմի հիմնադիրներից օրինակ Ջան Լակը, առաջին հոգիններից էր, որ Վիգերի կանոնադրությունը խմբագրեց: 1859 թվականին Անգլիայի լիբերալ կուսակցությունը առաջացավ Վիգերի և Թուրիների ավելի պահպանողական ճակատի միացումից: Մինչև 1920 թվականը, Անգլիայում առաջացան բանվորական կուսակցությունը, երկու լիբերալ և պահպանողական (բաղկացած էր լիբերալներին չմիացած Թուրիներից) կուսակցությունները: Լիբերալ կուսակցությունը 19-րդ դարի երկրորդ կեսում, բացի ազատ առևտրից, պաշտպանում էին նաև կապիտալիստական տեսանկյունից քաղաքական բարեփոխությունները: 1988 թվականին, Անգլիայի լիբերալ կուսակցությունը դաշինք կնքեց Անգլիայի սոցիալ դեմոկրատ կուսակցությունից պառակտված աջ ճակատի հետ: Այս դաշինքի արդյունքը եղավ լիբերալ դեմոկրատիկ կուսակցության առաջացումը, որը Անգլիայի ներկայիս խորհրդարանում ներկա է: Քաղաքական բնագավառում, լիբերալ դեմոկրատ կուսակցությունը պաշտպանում է լիբերալական դիրքերը, այսինքն պնդում է մարդու ազատությունների վրա, դեմ է պետության հսկողությանը քաղաքացիների կյանքի նկատմամբ, պաշտպանում է ազգերի հավասարությունը և Եվրոխորհրդում Անգլիայի անդամակցությունը: Քաղաքական բնագավառում, այս կուսակցությունը պահպանողական կուսակցության նման փոքր պետության կողմնակից է և դեմ է կապիտալի հանդեպ սահմանափակումների կիրառմանը: Այդուհանդերձ, լիբերալներին մոտ կանգնած տնտեսական տեսաբաները Անգլիայում անընդհատ փոքր պետության կողմնակիցը չեն եղել: Ջան Մինարդ Կինզը լիբերալ կուսակցության անդամ էր: Կինզը գտնում էր, որ պետությունը տնտեսությունը ուղորդելու դիրքում պետք է գտնվի և պաշտպանի պետական կապիտալի ներդրումներից, կողմ էր պահանջարկների բարձրացումից, քաղաքացիների մեծամասնության եկամուտի բարձրացման միջոցով:
Շարունակելի

Լիբանանից հետո Սիրիան դարձավ արաբական աշխարհի երկրորդ պետությունը, որը պառլամենտի մակարդակով ճանաչեց եւ դատապարտեց Հայոց Ցեղասպանությունը:

Եվրոպայի Հայերի Համագումարը ողջունում է Սիրիայի հանրապետության պառլամենտի միաձայն որոշումը, որով ճանաչում եւ դատապարտում է Հայոց Ցեղասպանությունը:

Հեռու չէ այն ժամանակը, երբ հերթականորեն ցեղասպանությունը ճանաչելու եւ դատապարտելու են արաբական աշխարհի մյուս պետությունները եւս, քանի, որ առաջին հերթին նրանք տեսնում եւ իրենց մաշկի վրա զգում են թուրքական նվաճողական, ցեղասպանական քաղաքականությունը բոլոր այն երկրների եւ ժողովուրդների նկատմամբ, որոնք  ժամանակին տառապել են օսմանական դաժան կայսրության կրնկի տակ, իսկ այսօր ենթակա են Թուրքիայի ծավալապաշտական քաղաքականության սպառնալիքներին:

Թուրքիան իր ժխտողական քաղաքականությամբ եւ որդեգրած նեոօսմանական դոկտրինով ոչ միայն հեռանում է համամարդկային արժեքները հարգողի եւ գործադրողի  պարտականություններից, այլեւ դառնում է ոճրագործություններ եւ ցեղասպանություններ պաշտպանող եւ իրագործող եզակի պետություններից մեկը աշխարհում:

Թուրքական բանակը վաղուց է երազում է ոչնչացնել Սիրիայի հանրապետությունը եւ բռնագրավել նրա տարածքի մեծ մասը:

Քանի դեռ ուշ չէ հարկավոր է կասեցնել նրանց առաջխաղացումը:

Եվրոպայի Հայերի Համագումար

13 փետրվար 2020

Շվեդիա

 

Բաժին՝ Աշխարհում

Ծայրահեղական Աջի Առաջացումը- Ջան Բելամի Ֆաստերը Նեոֆաշիստի մասին (Մաս 4)

«Մանթլի Ռիվիու» թերթը շուրջ 70 տարի է, որ գոյատևում է, սա արդյունք է այն մարդկանց, որոնք գրում և խմբագրում են ու շնորհիվ ընթերցողների և համակիրների, որոնք ի շնորհիվ քննադական ավանդույթի, որը թերթը ունեցել է և տարածում է տարիների ընթացքում ներգրավչություն են ստեղծում դեպի այս թերթը, սակայն այդ մարդիկ տարբեր տեսանկյուններից միմյանցից տարբերվում են: Այդ իսկ պատճառով իմ հայացքները տարբեր տեսանկյուններից տարբերվում են թերթի մի շարք աշխատակիցների հայացքներից: Իմ և կարծում եմ «Մանթլի Ռիվիու»-ի կարծիքով, այս հարցի հասկանալը կարևոր է, որ կապիտալիզմը իմպերիալիստական բնույթով, բնապահպանական տեսակետից ավերիչ ու ռացիստական է:

Կապիտալիզմը 19-րդ դարի սկզբում մուտք գործեց մոնոպոլիստական փուլին, որը տարբերվում էր 19-րդ դարի կեսերում մրցակցային ու ազատ կապիտալիզմից, այս տեսակ կապիտալիզմը գտնվում էր Մարքսի քննադատության թիրախի կենտրոնում, քաղաքական տնտեսգիտության տեսանկյունից: 20-րդ դարում, հսկա մոնոպոլիստական ընկերությունները տնտեսությունը տիրապետեցին՝ սկզբից ազգային ու ապա միջազգային մասշտաբով: Ներկայումս տեխնոլոգիան այնպես է կառուցվել, որպեսզի պահպանվեն կապիտալիստական-մոնոպոլիստական կառույցները և այսպիսով զարգացման գործում ու ազդեցության ոլորտում անկողմնակալ չէ: Հաղորդակցության համակարգը առավել ևս կենտրոնացած է ու միագույն մի գաղափարախոսությունը ուժով տարածում է: Պետությունը առավել ևս կապիտալի ստեղծողն է և հազվադեպ պատահի, որ բացի շուկայական հարաբերությունների տարածմումից ուրիշ մի գործ անի, նույնիսկ երբ դա պետության սահմանափակման պատճառ կարող է դառնալ: Այս պարբերական համակարգի իսկական թշնամին սոցիալիզմն է:

20-րդ դարի սկզբում հեղափոխությունը հիմնականում բնորոշ էր եզրային երկրներին: Սակայն օբյեկտիվ ուժերը 21-րդ դարում անդրադառնում են համաշխարհային շարժմանը դեպի սոցիալիզմ ուղղություն ունենալով, որոնք բխում են ծայրամասերից, սակայն անհրաժեշտաբար բռնկվում են կենտրոնական երկրներում: Այս շարժման սկիզբը կամ առաջնորդը կարելի է համարել 1968 թվականի դեպքերը Ֆրանսիայում (ուսանողների ու բանվորների միասնական շարժումը, որ հայտնի է որպես Փարիզի «կանգնած գիշերներ», որտեղ միլիոնավոր մարդիկ բողոքում էին ռազմական ու բյուրոկրատական էլիտարի և համակարգի դեմ), որը համընկնում է կլիմայական նոր փոփոխությունների և մեր մոլորակի էկոլոգիական ճգնաժամի ու նոր շարժումների ու ապստամբությունների հետ: Բոլոր հեղափոխությունների նման, այս ընթացքը երկարատև է լինելու, որոնց սկիզբը և վերջը հայտնի չէ և բարդ է: Սակայէն այս հավակնությունը տրամաբանական է, որ դեպի սոցիալիզմ համաշխարհային շարժումը վաղուց է սկսվել որպես մի ռիակցիա կապիտալիզի կառուցվածքային ճգնաժամին, և ներկայումս գտնվում ենք ռիակցոն շրջանի ընդմիջման մեջ, որտեղ հանկարծակի ֆաշիստական տեսակի շարժումները արագ ձևով ի հայտ են գալիս: Ներկայումս մեր քաղաքական առաջին հարցը, հեղափոխական ձախի համերաշխության ու միասնության հարցն է: Նրանք որ իրատես են, նկատում են, որ աշխարհը կանգնած է բացահայտ օրըստօրե ավելացող սպառնալինքերի առջև՝ 1-Նեոլիբերալիզմ (շահագործման սպառնալիք/համաշխարհային զրկվածություն), 2-Նեոֆաշիզմ (պետական տերորիզմի սպառնալիք), 3-Հնածո կապիտալ (մոլորակային ընդհանուր մարդասպանության սպառնալիք), 4-Մշտական, ռազմական և պատերազմական իմպերիալիզմ (միջուկային պատերազմ ու հասարակությունների ոչնչացում):

Մեր այս նոր պայմաններում, հնարավոր չէ հաշտվել կապիտալիզմի կամ նեոլիբերալիզմի հետ: Նեոֆաշիզմի առաջացման դեմ ժողովրդական դաշինք կնքելը նեոլիբերալիզմի հետ չի կարող որևէ արդյունք ունենալ, որովհետև այդ երկու ռիակցիոն քաղաքական շարժումների միջև գոյություն ունի մոտ հրաբերություններ: Փոխարենը այսօր մենք առնչվում ենք այն ինչ Դեյվիդ Հարոյն է անվանում նեոլիբերալ-նեոֆաշիզմ դաշինքի հետ:

Նկատի ունենալով, որ մեր մոլորակը որպես մարդկանց բնակավայր արագ ձևով քայքայման եզրին է կանգնած, կապիտալիզմի տրամաբանության դեմ հակակապիտալիստական համաշխարհային շարժումը, որը գնալուէ դեպի սոցիալիզմ պետք է թռիչքային ձևով աճի և ապահովի կենսամթնոլորտը: Նման շարժումը չենք կարող անջատել համաշխարհային ամպստամբությունից իմպերիալիզմի դեմ: Այսօր պետք է գոյություն ունենա իմպերիալիզի և ֆինանսական հոսանքների դեմ  շարժում: Ֆինանսական հոսանքները առաջացնում են ուժ և բռնապետություն: Դա նշանակում է, որ ինչպես Սեմիրա Ամինն է ասում աշխարհի հարավային մասից առաջանա ազգերից ու բանվորներից բաղկացած նոր ինտերնացիոնալ, դա նշանակում է նաև, որ երբ աշխատավորը աշխարհի հարավում ազատ չէ, չի կարող ազատ լինել նաև հյուսիսային մասում: Կարևոր հարցերից մեկը այն է, որ ականատես ենք համաշխարհային կենսմթնոլորտային պրոլետարիատի առաջացմանը: Այս պրոլետարիատը կարողություն ունի ընդիմանալ և նյութական, տնտեսական և     կենսամթնոլորտային քայքայման դեմ:   

Անցյալ կես դարվա ընթացքում, կառուցվածքային, քաղաքական ու մշակութային տեսակետից ձախ ճակատը առաջ խաղացումներ է ունեցել և բազմաթիվ պայքար է մղել փոքր մարտերում: Այստեղ դիալեկտիկան է աշխատում: Ձախը իր անցյալի սխալները ճշտելով, քանի տասնամյակներ  կենտրոնացել էր էությունը-տարբերության վրա, մինչ դեռ այսօր իր ուղղությունն փոխել է՝ տարբերությունը-ինքնության մեջ, այսինքն լայնածավալ համերաշխության է հասել ճանաչելով տարբերությունների հստակեցումը: Դժվարությունը ոչ թե բանվոր դասակարգի թուլությունն է, այլ մշակութային բաժանումները, որը անընդհատ խզում է նրա միասնականությունը և պատճառ է դառնում ազդեցության քանակի նվազեցմանը, և այդ ընթացքում լիբերալիզմի ազդեցության ներքո բանվոր դասակարգի պայքարի վերացումն է նկատվում: Այդուհանդերձ այսօր շարժման համար գոյություն ունի տարածված ընդհանուր հեղափոխական հիմք, որը բխում է անցյալի պատմական պայքարից ու ներկայիս անհրաժեշտությունից: Մի շարժում, որը կարող է լուծել մեր օրյա անսահման վտագները, առանց նման մի ալտերնատիվի աշխարհի ապագան մութ և անորոշ է լինելու: Հասարակական նոր հարաբերությունների ստեղծումը ոչ միայն հնարավոր, այլ բացարձակապես անհրաժեշտ են: Ինչպես Ֆրանսիացի Մարքսիստ փիլիսոփա Անրի Լոֆորն էր ասում՝ նկատի ունենալով մեր մոլորակի էկոլոգիական ճգնաժամը խնդիրը՝ «Հեղափոխություն կամ մահ» է:

Վերջ

 

Ծայրահեղական Աջի Առաջացումը- Ջան Բելամի Ֆաստերը Նեոֆաշիզմի մասին (Մաս 1)

Ծայրահեղական Աջի Առաջացումը- Ջան Բելամի Ֆաստերը Նեոֆաշիստի մասին (Մաս 2)

 

 

Թուրքիայի ռեժիմը 8 տարի է, որ անընդհատ խախտում է Սիրիայի ամբողջականությունը, վերջերս էլ ավելի է ուժեղացրել այդ խախտումները: Թուրքիան վերջերս առավել ևս սկսել է խիստ աջակցել Սիրայի դեմ ծայրահեղ իսլամիստներին Սիրիայում և Լիբիայում: Նա ուղղակի ռազմական ագրեսիա է իրականացնում Սիրիայի Իդլիբ և Հալեպ քաղաքների դեմ, որտեղ են բնակվում նաև մեր հայրենակիցները:
Սիրիան որպես ինքնիշխան պետություն մերժում է Թուրքիայի ներկայությունը և ոտնձգությունը իր երկրում, դա համարելով միջազգային նորմերի, Աստանայի հայտարարությունների եւ Սոչիի պայմանագրերի աղաղակող խախտում: Թուրքիան, Ամերիկան ու Եվրոպական որոշ երկրներ խախտում են Սիրիայի ինքնիշխան պետության ամբողջականությունը և քանի որ Սիրիան չի ենթարկվում նրանց, նրանք ստեղծելով ահաբեկչական խմբեր փորձում են տապալել Սիրիայի լիգիտիմ իշխանությունը:
Սիրիական բանակը մտադիր է հետապնդել Թուրքիայի կողմից հովանավորվող բոլոր ծայրահեղ իսլամիստական խմբավորումներին դուրս մղել ու ոչնչացնել:
Հայ Ձախ Ֆորումը խստորեն դատապարտում է Թուրքիայի ռեժիմի ագրեսիան ու պահանջում է միջազգային ատյաններից դատապարտեն Թուրքիայի այս արարքը և հարցը բարձրացնեն ՄԱԿ-ի անսամբլիայում:


Հայ Ձախ Ֆորում,

Երևան

14 Փետրվար 2020 թ.

92-րդ Օսկարի ֆիլմերի մրցանակաբաշխման ընթացքում հաղթեց «Պարազիտ» ֆիլմը, որը պատրաստել էր Հարավային Կորեայից Բունգ Չուն Հուն և ձեռք բերեց չորս մրցանակ: Սա ոչ անգլիալեզու մի ֆիլմի հաղթանակ էր ու իր մեջ պարունակում էր դասակարգերի բախումներից ու մոտեցումներից թեմաներ: Ուսումնասիրելով ֆիլմը պարզվում է, որ ռեժիսորը լավ ձևով օգտվել է Ֆիոդոր Դաստաեֆսկու «Գաղտնի գրառումներ» և Ֆրանթս Կաֆկայի «Կերպարանափոխություն» գրքերից:

 

 

Բաժին՝ Մշակույթ
Երկուշաբթի, 10 Փետրվարի 2020 21:38

Dr. Daniele Ganser: 9/11: What is this War on Terror? (Cologne 6.11.2017)

69 500 prenumeranter
 
Prenumerera
Dr. Daniele Ganser is a Swiss Historian who is specialized in international politics after 1945. He is the director of the Swiss Institute for Peace and Energy Research (SIPER) in Basel, Switzerland. In this talk which he gave to a group of business people on November 6th, 2017 in Cologne, Germany, he asks the question whether the so called „war on terror“ is in reality a fight for oil and gas. In the beginning of the talk Daniele Ganser explains that as a human family we today consume 96 million barrels of oil every day, that’s 47 supertankers. He explains the cheap oil in the Middle East is in muslim countries while oil sand from Canada or Deepwater oil from the Gulf of Mexico have higher production costs. Daniele Ganser shows, that the government of Mossadegh in Iran has nationalized its oil but thereafter was overthrown in 1953 by the British secret service MI6 and the US secret service CIA. With the example of the Golf of Tonkin incident which started the Vietnam War in 1964 Ganser underlines the fact that wars were often started with lies. This was also the case when US President George Bush together with British Prime Minister Tony Blair attacked Irak in 2003 and claimed falsely that Irak had weapons of mass destruction. The talk recalls also secret warfare of the French secret service DGSE, who destroyed the Greenpeace ship Rainbow Warrior in 1985 with bombs. In the part on the terrorist attacks of 11th September 2001 the talk of historian Daniele Ganser focuses on the collapse of WTC7, the third tower which was not hit by a plane. While the NIST report of 2008 claims the building came down due to fire, other experts have argued that WTC7 has been brought down with controlled demolition. Ganser leaves it to his audience to make up its mind whether fire or controlled demolition destroyed WTC7 on 9/11. Daniele Ganser:
 

Ծայրահեղական Աջի Առաջացումը- Ջան Բելամի Ֆաստերը Նեոֆաշիստի մասին (Մաս 3)

Աշխարհը գնում է դեպի «Կործանում թե Հեղափոխություն

Այս երևույթի վրա իր բացասական ազդեցությունն է թողնում նաև համաշխարհայի ձախի դժվարություններն ու թույլ լինելը: Սովետական Միության և սոցիալ դեմոկրատիայի փլուզումը և ամեն տեղ կապիատալիզմի աշխուժացումը «զինաթափեց» ձախին: Թվում է թե այս բացը լրացնում է աջ ճակատը: Այստեղ կարևոր է հասկանալ, որ աջ ճակատի և ձախ սոցիալիստների դիրքորոշումները, կապիտալիզմի և լիբերալ-դեմոկրատիկ պետությունների կառուցվածքային ճգնաժամային ժամանակահատվածում միևնունը չէ: Քաղաքական աջ ճակատի և կապիտալիստական դասակարգի խնդիրը հիմնականում ներկա համակարգի պաշտպանելն է, հատկապես կոշտ տնտեսական խնայողության նեոլիբերալ քաղաքականության առաջ տանելը, որ արդեն կորցրել է իր օրինականությունը՝ «կրկին Ամերիկային հսկա դարձնելու» ուղղությամբ: Վեբերը իր հայտնի ասածվածքի մեջ պետությունը սահմանելու նպատակով այսպես է ասում՝ «պետությունը որպես մի կենդանի էակ իրավունք ունի օրինական ձևով ուժ կիրառել»: ֆաշիստական պետությունում, ինչպես նազիստների գաղափարախոս Կարլ Էշիթն է ասում՝ «պետության օրինականությունը առաջնորդի հիմքում է ընկած, առաջնորդը մենաշնորհային իրավունքներ ունի, որի մեջ է մտնում նաև ուժի կիրառումը»:

Ձախ ճակատի համար, բարդ մարտահրավերներ շատ կան: Ձախակողմյա ուժերը ընտրության առջև են կանգնած՝ մի կողմից սոցիալ դեմոկրատիայի քաղաքականությունները, որոնք ծրագրվել են որպեսզի կապիտալիզմին ստիպեն հանդես գալ ամբողջ հասարակության կողմից, սակայն,  մի կողմից հաշտվողական գիծ է առաջ տանում նեոլիբերալիզմի հետ ու մյուս կողմից դեմ է դեպի սոցիալիզմ իսկական շարժումը երկարատև հեղափոխական նպատակով կապիտալիզմի/իմպերիալիզմի առաջ տանելուն: Սոցիալ դեմոկրատիան ստրատեգիապես ավելի քան երբեք տնտեսության վերակառուցման ու անկման շրջանում իր անկարողությունն է ցույց տվել ու փաստվել է, որ անգամներ հանձնվել է նեոլիբերալ իշխանությանը, մինչ դեռ որևէ մաքուր սոցիալիստական ջանքեր մարտահրավերի է հրավիրում համակարգի հիմունքներն ու հանդիպում է կապիտալիստական համակարգի դիմադրությանը: Ձախ պոպուլիզմը, որը որևէ կապ չունի այսպես կոչված աջ պոպուլիզմի հետ, վերջին տասնամյակներում ի հայտ է եկել որպես ռադիկալ ալտերնատիվ ստրատեգիա և իր ճանապարհը առանձնացրել է սոցիալ դեմոկրատիայից ու սոցիալիզմից: Այդուհանդերձ չի կարողացել իր ժողովրդավարական բազայից օգտվել որպես կազմակերպված միջոց քաղաքական փոփոխությունների համար: Ձախ պոպուլիզմը  իր քաղաքական հայացքները վերցրել է հետ Մարքսիստական հեղինակներից, օրինակ Էրնեստո Լակլաոից (Ernesto Laclau) և Շանտալ Մուֆից, որոնք խոսում են բանվոր դասակարգի և միջին դասակարգի ցածր խավերի համերաշխությունից համատեղ ստեղծել ձախ պոպուլիստական ստրատեգիա, որը հեռու է բանվոր դասակարգի նպատակներից: Սա նշանակում է գործնականում հետ նստել դասակարգից «Գերամեշի» ձևով՝ պրագմատիկ մի գործողություն «հակահեգեմոնիկ» ճակատ ստեղծելու նպատակով: Սակայն նրանք միջին դասակարգի ցածր խավերին բանվոր դասակարգի գլխավորությամբ գրավելու փոխարեն, ստեղծել են մեծամասնություն կամող հակա էլիտա շարժում, որը չի անցնում մանր բուրժուազիայի գաղափարախոսության սահմաններից:

Արդյունքում ստացվում մի շարժում, որտեղ բացակայում է բացահայտ հակադրություն կապիտալիզմի դեմ: Նման շարժման օրինակներից կարող ենք հիշատակել Հունաստանի Սիրիզա շարժումը, որը ճանապարհը հարթեց ավանդական աջ հակակոմունիստական ճակատի՝ նոր դեմոկրատիայի վերադարձի և իշխանության հասնելու համար:  Կապիտալիզմի հսկա մեքենան երբեք չի կարող հանգիստ մնալ կամ չզբաղվի իրեն հզորացնելով: Նույնիսկ եթե նոր կապիտալի ներդրումի տեսակետից հրաժարվի կապիտալի կուտակումից, կարիք ունի անընդհատ իր արժեքի տարածմանը: Բանվոր դասակարգը կապիտալիզմի տապալման գործում ձախողվելով, տարբեր եղանակներով պայքարի տեսքեր է ստացել տնտեսության, քաղաքական ու մշակութային ոլորտներում, օրինակ աշխատանքի ընդհանուր պայմանների, բնակարանի, միջավայրի և տնտեսական օրենքների, բարօրության, թոշակառուների իրավունքների, ընդհանուր կրթության, ընդհանուր տրանսպորտի, առողջապահության, հասարակության և մշակութային կառույցներ և մարդկային քաղաքական/օրինական իրավունքների: Ամբողջ մի պահանջների փաթեթ համակարգի նյութական ու մշակութային արմատներում, որը աշխատում է անկախ կապիտալիզմի տրամաբանությունից: Ժողովրդի այս օրինական իրավուքներն ու ամուր դիրքորոշումները, որոնք ձեռք են բերվել նրանց քրտնաջան աշխատանքների հետևանքով, արգելքներ են ստեղծում, որտեղ կապիտալիզմը ճգնաժամերի շրջաններում, աշխատում է դրանք հաղթահարելով, ինքը վերածվում է ավելի շատ ագահության ու կապիտալի կուտակման: Ամերիկայում և Անգլիայում կապիտալիստական համակարգը թուլացնում է բանվորների կարողությունը բնակարաներ, հարմար առողջապահական ապահովագրություն կամ թոշակառուների իրավունքներ  ունենալուն: Պետական դպրոցները եթե ոչ բոլորն են դառնում մասնավոր, ապա առնվազն մուտք են գործում շուկայի աշխարհ: Այս բոլոր կապիտալները հոսում են դեպի ֆինանսա-մոնոպիստական կապիտալի գանձարան: Միևնույն ժամանակ կապիտալը հանդիպում է մի մեծ քանակի բնակչության, որոնք ապստամբ են և անընդհատ դիմադրում են նրանց դեմ, չնայած դեռ բացահայտ աբստամբության չեն հասել: Այս խնդիրը կուտակման համար և նեոլիբերալիզմին պատկանելիության զրկելու վտանգ է ներկայացնում, այդ իսկ պատճառով ֆինանսա-մոնոպոլիստական կապիտալը որոշել է օգտվել ռիակցիոն ու կռվարար ուժերից իր իշխանությունը կամ ուժը ամրապնդելու համար: Չնայած նման ուժերը որոշ հարցերում հակասության մեջ են գտնվում կապիտալիստական համակարգի հետ: 

Պետք է եզրակացնենք, որ նեոֆաշիզմի առաջացումը կապիտալի խորը հակասությունների արդյունք է, հատկապես կապիտալիստական համակարգի կառուցվածքային ճգնաժամը, նեոլիբերալիզմի հարձակումը բանվոր դասակարգին, լիբերալ-դեմոկրատիկ պետության անկայունությունը և միջին դասակարգի ցածր խավերում ռադիկալ աջ ռիակցիոն ուժերի արթնացումը:   

Այն ինչ ասպարեզում բացակայում է, ուժեղ պոտենցիալով գոյություն ունի և պատրաստ է նոր ակտիվացման ձևով հանդես գալ, աշխատավոր և աշխատավարձ ստացող հասարակությունն է, որը գոյություն ունի ամեն տեղ, որը հրաբուխայի ձևով ակտիվանալու է և իրոք աշխարի բոլոր ծայրամասերում գոյություն ունի:  Մի բան հստակ է՝ աշխարհը ապագա քանի տասնամյակների ընթացքում հանդիպելու է անվերադարձ հակասությունների ու ենթարկվելու է անվերադարձ փոփոխությունների՝ ինքը համակարգը դեպի քայքայման է գնում, մինչ դեռ ամբողջ մոլորակը որպես մարդկանց բնակավայր իր հետ ներքև է քաշում և տապալում: Մենք առնչվում ենք այն երևույթի հետ, որ ժամանակին Մարքսը անվանում էր «կործանում կամ հեղափոխություն»:  

Ծայրահեղական Աջի Առաջացումը- Ջան Բելամի Ֆաստերը Նեոֆաշիզմի մասին (Մաս 1)

Ծայրահեղական Աջի Առաջացումը- Ջան Բելամի Ֆաստերը Նեոֆաշիստի մասին (Մաս 2)

Շարունակել

Ծայրահեղական Աջի Առաջացումը- Ջան Բելամի Ֆաստերը Նեոֆաշիստի մասին (Մաս 2)


Դասակարգային տեսանկյունից պարզ է այն ինչ տեսնում ենք, ֆաշիստական տեսակենրի տարբեր շարժումների զարգացումն է: Ֆաշիստական տեսակի շարժումները, ընդհանուր դասակարգային որոշակի հակումներ կամ հատկություններ ունեն:
Այս կապակցությամբ կարծում եմ մեծ մասամբ խառնաշփոթությունը անհաջող դասակարգային վերլուծություններից են բխում, որոնք կատարվում են առաջացած փոփոխությունների կապակցությամբ: Դասակարգային տեսակետից պարզ է, որ ականատեսն ենք տարբեր տեսակի ֆաշիստական շարժումների (նախաֆաշիզմ, պրիմիտիվ ֆաշիզմ, կլասիկ ֆաշիզմ, հետֆաշիզմ, նեոֆաշիզմ, լիբերալ ֆաշիզմ, հավերժական ֆաշիզմ, ծայրամասային, սպիտակների գերակայություն կամ ազգային պոպուլիզմ և այլն): Ֆաշիստական բոլոր շարժումները ունեն ընդհանուր որոշակի դասակարգային հատկություններ: Չնայած լբերալական դիսկուրսում, նման շարժումներին անդրադառնում են ձևականորեն և նրանց դիտում են գաղափարախոսական հատկությունների տեսանկյունից: Նման իդեալիստական մեթոդաբանությունը միայն ծածկոց է հանդիսանում հիմնական իրականությունները բացահայտելու դեմ:
Ֆաշիստական տեսակի շարժումները, վստահ, երբեք չի վերաբերվում կամ սահմանափակվում զուտ նրանց անդամների քանակով: Մասսաների մոբիլիզացումը ռադիկալ աջի կողմից, որը իրեն վերածում է եզակի թվի, հանդես են գալիս իրենց գաղափարախոսական հիմունքներով, և միայն այն ժամանակ են կարող հաջողվել, երբ հովանավորվում են ֆինանսա մոնոպոլիստական կապիտալի կողմից, որոնք տնտեսական մեծ հնարավորություններ և կազմակերպչական միջոցներ են տրամադրության նրանց: Մեծ կապիտալը տիրապետում է իրական տնտեսական-քաղաքական այն սահմանները, որտեղ ռադիկալ աջ շարժումները են աճում: Հենց որ ֆաշիստական շարժումը իշխանության է հասնում, ջանքեր են գործադրվում նրանց թուլացնելու ուղղությամբ, հատկապես նրանց բարձր կադրերին աշխատում են հեռացնել ու անհրաժեշտության դեպքում բռնի ձևով ենթարկում են տիրապետող կապիտալի ֆրակցիոնի շահերի ուղղությամբ: Նրանք աշխատում են իրենց պրոպագանդայով և ահաբեկչություններով աշխատավոր և միջին դասակարգերի բարձր խավերին գրավել դեպի իրենց:
Տնտեսության բնագավառում նեոֆաշիստական ճակատը մեծ առևտրի հարցերում, վերջին ու որոշիչ խոսքն է ասում: Մինչև այնտեղ, որ կապիտալին է վերաբերում, դեռ փողը ամեն ինչից առավելություն ունի: Տրամպի արժեքը իշխող համակարգի համար այն իրականության մեջ է թաքնված, որ քաղաքական լծակի շնորհիվ, որը ձեռք է բերել ռադիկալ աջի մոբիլիզացիայից, հավելյալ արժեքը ուղորդում է դեպի հարուստների գրպանը, մինչ դեռ վերացնում է շուկայի տիրապետության ճանապարհին եղած բոլոր արգելքները հասարակության բոլոր բնագավառներում: Այսպիսով եթե հայացք նետենք Տրամպի ծրագրերին, կնկատենք, որ նրա գաղափարական հատկությունների մեծ մասը համընկնում է միջին դասակարգի ցածր խավերի սպիտակամորթների, օրինակ նացիոնալիզմի, ռացիզմի, հակաֆեմինիզմի, հակալիբերալիզմի, հակասոցիալիզմի և այլի հետ: Այս հետադիմական գաղափարախոսությունից օգտվելը որպես գործիք է հանդիսանում քաղաքական ուժը մոբիլիզացնելու ուղղությամբ, որը ճարպկորեն հատուկ քաղաքականությամբ շահագործվում է Տրամպի կողմից: Նրա հեղինակության հաճելի գործողություններից են եղել պատի քաշելը Մեկզիկայի սահմանային գծով մեկ և նոր բանդերի կամ ավելի շուտ պարտադիր աշխատանքային ճամբարների կառուցումը ներգաղթողների ընտանիքների համար, որը խորհրդանիշն է համարվում պայքար աղքատ ներգաղթողների դեմ: Սակայն Տրամպի պետության տնտեսական ու քաղաքական քաղաքականությունները այնքան էլ կապ չունեն նրա քաղաքական բազայի հետ և առաջին հերթին նա աշխատում է ֆինանսա-մոնոպոլիստական կապիտալի ուժը ավելացնել՝ հարուստներին ու մեծ բիզնեսմեններին հարկային հսկա ազատումներ ու սուբսիդիաների հատկացումով, հակակենսամթնոլորտային ու տնտեսական օրենքների հաստատում, արհմիությունների թուլացում, կրթության արագ մասնավորեցում, քրեական գործերի տարածում, ժողովրդի համար առողջապահության բնագավառում որոշ դրական աշխատանքների քայքայում, ֆինանսների պաշտպանության ավելացում, Միացյալ Նահանգների գերիշխանության կամ հեգեմոնիայի համար անհաշտ պայքար առանց նկատի ունենալով մարդու իրավունքներն ու ազատ առևտրական հարաբերությունները:
Շարունակելի

 

Ծայրահեղական Աջի Առաջացումը- Ջան Բելամի Ֆաստերը Նեոֆաշիզմի մասին (Մաս 1)

ՍՈՑԻԱԼԻԶՄ .AM

 

Հայաստանի Հանրապետություն
ք. Երևան,
(+37410)
E-mail: info@socialism.am

Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են: Մեջբերումներ անելիս հղումը socialism.am-ին պարտադիր է: Կայքի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուստառադիոընթերցումն առանց socialism.am-ին հղման արգելվում է: Գովազդների բովանդակության և մամուլի տեսության համար կայքը պատասխանատվություն չի կրում: