Ծուռ նստենք, շիտակ խոսենք

Լեզուն որով գրեցի՝ երկրի երեսը քիչեր կը կարդային զայն արդէն ու պակսեցան անոնք ալ․․․ Վահան Թէքէեան Ընդվզում եմ, երբ մամուլում հաճախ կարդում եմ բիլիոն և ամյակ «բառերը»։ Առաջինը հայերեն չէ, երկրորդը նույնիսկ բառ չէ։ Հայերենում բիլիոնին համապատասխանող եզրերը երկմիլիոնն է կամ միլիարդը։ Ճիշտ է, երկրորդը, որն ավելի հաճախ է գործածվում, ունի օտար ծագում (ֆրանսերեն՝ milliard), սակայն արդի հայերենում հազար միլիոնն արտահայտելու ընդունված ու հաստատված ձև է։ Եթե մտավախություն ունենք, թե ընթերցողին անծանոթ է միլիարդը, կարող ենք փակագծում լատինատառ billion գրել։ Անդրադառնալով «ամյակ»-ին, ապա այդպիսի առանձին բառ գոյություն չունի մեր լեզվում։ Այն բարդ բառի երկրորդ բաղադրիչն է, որ թվին ավելանալով տարեդարձ…
Հոկտեմբերի 24-ին՝ ՄԱԿ-ի օրը, անդամ պետությունները կմիանան ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի 70-ամյակին նվիրված «Միացյալ ազգերի աշխարհը դարձնենք կապույտ» եզակի տոնակատարությանը: Աշխարհի ամենատեսարժան հուշարձանները, շինությունները, կամուրջներն ու այլ հիշարժան կառույցներ կլուսավորվեն կապույտ լույսով: Այն հնարավորություն կտա ընդգծելու ՄԱԿ-ի անդամ պետությունների միջև հարաբերությունը, ինչը նաև խաղաղության, զարգացման և մարդու իրավունքների պաշտպանության խորհուրդ ունի: «Պատմամշակութային արգելոց-թանգարանների և պատմական միջավայրի պահպանության ծառայություն» ՊՈԱԿ-ից հայտնում են, որ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի հիմնադրման 70-ամյակի առթիվ անցկացվող եզակի նախաձեռնությանը կմիանա նաև Հայաստանը: Հոկտեմբերի 24-ին, ժամը 19:00-21:00-ը կապույտ լույսով կլուսավորվի Զվարթնոց տաճարը: 2000 թվականից Էջմիածնի Մայր տաճարի, Սուրբ Հռիփսիմեի, Սուրբ Գայանեի և Վաղարշապատի մյուս եկեղեցիների հետ Զվարթնոց տաճարն ընդգրկվել է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում։…
Մելգոնեանի երդիքին տակ ապրող որբերս պիտի լուծեն իմ ազգիս վրէժը… Աղա Կարապետ Մելգոնեան Մելգոնեան եղբայրներու կատարած ազնուական նուիրատուութեան ու կտակին իրագործումով, երիտասարդ տրոփող սիրտեր կեանքի կը կոչուին Հաստատութենէն ներս եւ այդպիսով վերածնունդ կը սկսի ապրիլ Ցեղասպանութենէն վերապրող նորահաս սերունդ մը Մելգոնեանէն ներս։ Յունուար 26, 1926ին որբահաւաքի աշխատանքին շնորհիւ, հայ որբեր կը ժամանեն Ֆամակուսթա, ուրկէ ինքնաշարժերով Նիկոսիա կը փոխադրուին, առաջնորդութեամբ ուսուցիչ Յովհաննէս Արուսեանի։ ՀԲԸՄի Երուսաղէմի եւ Պէյրութի որբանոցներէն 74 սաներ, որոնք իրենց դժնդակ ծովագնացութենէն անհանգիստ վիճակով կը հասնին Հաստատութիւն, ուր առաջին իսկ ռոպէէն կը յանձնուին հոգատար մայրիկներու խնամատարութեան ու սննդարար ճաշերէ ետք տաքուկ անկողին մը կը գտնեն։ Ահա´ այսպէս սկսիզբ առաւ…
Սա սոսկ զրույց չէ ՀՀ վաստակավոր նկարիչ, «Ժողովուրդների բարեկամության» շքանշանակիր Արմինե Կալենցի հետ: Սա աննախադեպ անկեղծ խոսք ու հանդուգն գնահատական է թե՛ նրա անցած ուղու և ստեղծագործության, թե՛ նրա կենսափիլիսոփայության, թե՛ Արմինե և Հարություն Կալենց ամուսինների մարդկային ու հոգևոր կերտվածքների և բարոյական չափանիշների մասին: 1946 թվականին հայրենադարձների երկրորդ քարավանը նրանց հայրենիք բերեց: Հարություն Կալենցն արտերկրում արդեն ճանաչված անուն էր, իսկ մեզ մո՞տ... Կալենցների ժամանակը դեռ չի եկել... - Տիկին Արմինե, ձեր կյանքը մաքառում է եղել: Պայքարել եք, էական չէ, թե ում կամ ինչի դեմ: Այն ներառում է և՛ ձեր անձնական կյանքը, և՛ այն հասարակությունը, որտեղ հայտնվել էիք ամուսիններով` հայրենիք վերադառնալուց…

Ազգի գոյատևման երաշխիքն իր մշակույթն է

Խորհրդածություններ Մշակույթի ամսվա առիթով Նոր բան չենք ասի, պարզապես հիշելով կրկնենք, որ մեր ժողովուրդը հին օրերից պաշտել է իր ստեղծած հոգևոր և նյութական արժեքները։ Այդ էլ այն պատճառով, որ եթե տեսել է իրական պահապան հրեշտակին, ապա դա իր մշակույթն է եղել, այլապես ո՞ր ազգն է, որ իր տառերի համար հազարավոր կոթողներ է կանգնեցրել Նայիրի երկրի տարբեր շերտերի վրա, այդ ո՞ր ազգն է, որ «Լեռնային կղզի» կոչված իր բարձրադիր լեռնագագաթների և նրա լանջերի վրա կառուցել է հուշարձաններ, քաղաքներ, մեկը մյուսից հիանալի, գեղակերտ տաճարներ՝ սբ Էջմիածին, Հռիփսիմե, Զվարթնոց, Գեղարդ, ապա տասնյակ հազարավոր խաչքարեր, որոնք, ինչպես գրել է հայ ժողովրդի արժանավոր զավակներից մեծ…

Երևանի դիմանկարը

Երևանի հիմնադրման 2797-ամյակին ընդառաջ առաջին անգամ երիտասարդների մասնակցությամբ, կաթեցման տեխնոլոգիայով ստեղծվեց քաղաքամայր Երևանի դիմանկարը, որը Երիտասարդական ակումբների 5-րդ համաժողովի մասնակիցներն անվանեցին «Երևան՝ արևի քաղաք»: Հոկտեմբերի 2-4-ը Երիտասարդական ակումբների դաշնությունը (FYCA) ՀՀ սպորտի և երիտասարդության հարցերի նախարարության աջակցությամբ կազմակերպեց Երիտասարդական ակումբների 5-րդ համաժողովը, որին մասնակցեցին Հայաստանի տարբեր մարզերից, Ջավախքից և Արցախից ընտրված ավելի քան 100 կազմակերպության ու երիտասարդական ակումբի ներկայացուցիչ: Համաժողովի նպատակն է զարգացնել երիտասարդական ակումբային շարժումը Հայաստանում՝ նպաստելով երիտասարդական ակումբների ու կենտրոնների համախմբմանն ու տարածմանը: Երիտասարդական ակումբների դաշնության նախագահ Ատոմ Մխիթարյանը կարևորելով եռօրյա համաժողովը նշեց, որ այն եզակի հարթակներից է, որտեղ պարբերաբար երիտասարդական հիմնախնդիրները վեր են հանվում, առաջարկվում են լուծումներ,…

Մահացել է Ժան Տեր-Մերկերյանը

Սեպտեմբերի 30-ին, Ֆրանսիայի Մարսել քաղաքում, երկարատև հիվանդությունից հետո՝ 80 տարեկանում կյանքից հեռացել է ՀԽՍՀ ժողովրդական արտիստ, Պատվո շքանշանակիր, ֆրանսահայ ճանաչված ջութակահար, մանկավարժ Ժան Տեր-Մերկերյանը, հաղորդում է ՀՀ մշակույթի նախարարությունը։ Մերկերյանը ծնվել է Մարսելում: 11 տարեկանում ավարտել է Մարսելի կոնսերվատորիան, որից մեկ տարի անց Մարսելում հանդես է եկել առաջին մենահամերգով` կատարելով Մենդելսոնի և Վիվալդիի ջութակի կոնցերտները նվագախմբի հետ: 1948թ. ընտանիքով ներգաղթել է Հայաստան: Հանդես է եկել Մենդելսոնի և Լալոյի կոնցերտներով, որից հետո նրան անվանել են «փոքրիկ հրաշք»: 1956թ. Պրագայում և 1961թ. Փարիզում արժանացել է առաջին մրցանակների: Դասավանդել է Երևանի Կոմիտասի անվան պետական կոնսերվատորիայում և ելույթներ է ունեցել Հայաստանի տարբեր շրջաններում, ԽՍՀՄ…
Մեր կայքի համակիր և բովանդակալից հոդվածների հեղինակ Գեղամ Գալստյանին խիստ վրդովեցրել է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ասպարեզում հայտնի մասնագետ, մեծ հարգանք վայելող Սամվել Մարտիրոսյանի անզգույշ, կարծում ենք, պատեհապաշտորեն գրած մի միտք, որն արհամարհանքի արտահայտություն կարելի է անվանել մեծագույն բանաստեղծուհի Սիլվա Կապուտիկյանի ազնիվ հիշատակի, նաև նրա ամբողջ գրական, հասարակական-քաղաքական գործունեության հանդեպ։ Սիլվա Կապուտիկյանն իսկապես հայրենապաշտ հայուհի էր և իրապես հայ գրականության մեջ իր խոսքը հաստատած քնարերգու բանաստեղծուհի։ Գեղամ Գալստյանի վրդովմունքը մենք կիսում ենք։ Առավել վրդովեցնողն այն է, որ գրականագետ Աբգար Ափինյանն է աններելի սխալ թույլ տվել՝ պատահականորեն գրված ինչ-որ մի անհեթեթ միտք կարդալով, այն դարձրել է քննարկման նյութ։ Կարծում ենք, այլ պետք է…

Կոմիտասի ծննդյան օրն է

Կոմիտասը՝ Սողոմոն Գևորգի Սողոմոնյանը, ծնվել է 1869 թվականի սեպտեմբերի 26-ին Արևմտյան Հայաստանի Կուտինա (Քյոթահիա) քաղաքում։ Նրա հայրը՝ Գևորգ Սողոմոնյանը, կոշկակար էր. միևնույն ժամանակ նա երգեր էր հորինում և օժտված էր գեղեցիկ ձայնով։ Երաժշտական վառ ունակություններով աչքի էր ընկնում նաև կոմպոզիտորի մայրը՝ Թագուհին, որը գորգագործուհի էր։ Անուրախ ու զրկանքներով լի էր Կոմիտասի մանկությունը։ Մայրը մահանում է, երբ փոքրիկ Սողոմոնը նույնիսկ մեկ տարեկան չկար։ Հոր զբաղվածության պատճառով երեխայի խնամքն իր վրա է վերցնում տատը։ Յոթ տարեկանում Սողոմոնն ընդունվում է տեղի չորսդասյան դպրոցը, որն ավարտելուց հետո հայրը նրան ուղարկում է Բրուսա՝ ուսումը շարունակելու։ Սակայն չորս ամիս անց նա տուն է վերադառնում։ Նոր դժբախտություն…

«Զօրավար Անդրանիկ» գրքի շնորհանդեսը Թեհրանում

Սեպտեմբերի 23-ի երեկոյան, Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության Թեհրանի մասնաճյուղի սրահում կազմակերպվել էր հանդիպում «Սիվիլնեթ»-ի լրագրող և Հայկական ուսումնասիրությունների «ԱՆԻ» կենտրոնի համակարգող Թաթուլ Հակոբյանի հետ: Երեկոյի ընթացքում, որ համատեղ նախաձեռնությամբ կազմակերպել էին Հ.Մ.Մ. «Րաֆֆի» համալիրը, Իրանահայ ազգային և մշակութային միությունը, Աշխարհատեսների հայկական կենտրոնը և «Արաքս» շաբաթաթերթը, Թաթուլ Հակոբյանը ներկայացրեց «ԱՆԻ» կենտրոնի վերջերս հրատարակած «Զօրավար Անդրանիկ» գիրքը, իր հեղինակած երկու «Արցախյան օրագիր. Կանաչ ու սև», «Հայացք Արարատից. Հայերը և թուրքերը» գրքերը, ինչպես նաև Հայաստանի նախկին արտգործնախարար Վարդան Օսկանյանի «Անկախության ճանապարհով» հուշագրությունը: Հակոբյանը նախ՝ հակիրճ ներկայացրեց Եղիշե Քաջունուն և նրա «Զօրավար Անդրանիկ» գիրքը: 180 էջանոց հատորը, որն առաջին անգամ հրատարակվել է 1921 թվին,…
Թորոս Ռոսլինի հեղինակած ութ պատկերազարդ էջեր հանձնվելու են Լոս Անջելեսի Գեթթի թանգարանին։ 13-րդ դարի այդ ստեղծագործությունների պահպանությունը ԱՄՆ խոշորագույն թանգարաններից մեկին վստահելու գործում մեծ դեր է կատարել Ամերիկայի Հայ Առաքելական եկեղեցու և Գեթթի թանգարանի համագործակցությունը։ Ութ թերթի վրա պատկերված խորանները կազմում են Զեյթունի Ավետարանի մեկ մասը։ Թվագրության համաձայն, դրանք պատկանում են Թորոս Ռոսլինին, նրա առաջին աշխատանքներից են։ Մի քանի տարի անընդմեջ հայկական եկեղեցին պահանջում էր այդ աշխատանքների իրավահաջորդության հարցը, սակայն Գեթթի թանգարանը հրաժարվում էր դրանք տրամադրել, քանի որ 1994 թ․ թանգարանն օրինական ձևով դրանք գնել էր Հայոց ցեղասպանությունը վերապրած մի քաղաքացուց, որը փրկել էր այդ ութ էջը՝ իր հետ տանելով…
Էջ 6, 8-ից

ՍՈՑԻԱԼԻԶՄ .AM

 

Հայաստանի Հանրապետություն
ք. Երևան,
(+37410)
E-mail: info@socialism.am

Բոլոր իրավունքները պաշտպանված են: Մեջբերումներ անելիս հղումը socialism.am-ին պարտադիր է: Կայքի հոդվածների մասնակի կամ ամբողջական հեռուստառադիոընթերցումն առանց socialism.am-ին հղման արգելվում է: Գովազդների բովանդակության և մամուլի տեսության համար կայքը պատասխանատվություն չի կրում: